รู้มั้ย? โลกยิ่งร้อน เชื้อแบคทีเรียยิ่งดื้อยา
วันนี้(1 มิ.ย.69) ผศ.นพ.สุรัตน์ ตันประเวช แพทย์เชี่ยวชาญด้านสมองและระบบประสาท ออกมาเผยเรื่องที่คิดว่าหลายคนไม่รู้ นั่นก็คือภาวะโลกร้อน ที่ไม่ใช่เเค่ทำให้อากาศร้อนจนเเทบทนไม่ไหว เเต่มันยังทำให้เชื้อเเบคทีเรียดื้อยามากขึ้น
ก็ต้องบอกเเบบนี้ค่ะว่า โลกร้อน… ไม่ได้มีแค่อากาศร้อนแต่กำลังปั้นเชื้อโรคพันธุ์อึดที่ยาเอาไม่อยู่ ในขณะที่เรากังวลเรื่องน้ำท่วมหรือไฟป่าจากภาวะโลกร้อน (Climate Change) ยังมีภัยเงียบที่น่ากลัวพอ ๆ กันคือ “การดื้อยาปฏิชีวนะ” (AMR) แม้ภายนอกเราอาจเห็นคนเสียชีวิตจากโรคหัวใจหรือมะเร็งในโรงพยาบาล เเต่การติดเชื้อดื้อยาคือสาเหตุการเสียชีวิตที่รุนแรงและรับมือได้ยากมาก
ทำไมสถานการณ์ในไทยถึงน่ากังวล? เพราะเราอยู่ในเขตร้อนชื้นที่เชื้อโรคเติบโตง่าย มีการใช้ยาปฏิชีวนะ (ยาฆ่าเชื้อ) อย่างไม่สมเหตุสมผล เช่น เจ็บคอเล็กน้อยหรือน้ำมูกใสก็กินยาฆ่าเชื้อแบคทีเรีย ทำให้เชื้อในร่างกายคุ้นเคยกับยาและเริ่มปรับตัว ในโรงพยาบาลบางครั้งต้องใช้ยาแรงเพื่อรักษาชีวิตผู้ป่วยให้ทันท่วงที แต่เชื้อโรคก็ปรับตัวตามได้อย่างรวดเร็วเช่นกัน
หลายคนคงสงสัยว่า อ้าวเเล้วโลกร้อนทำให้เชื้อโรค “อึด” ขึ้นได้ยังไง? งานวิจัยจากวารสาร Scientific Reports โดย McGough และคณะ (2563) ระบุว่าอุณหภูมิที่สูงขึ้นสัมพันธ์กับอัตราการดื้อยาที่เพิ่มขึ้นของแบคทีเรียตัวร้าย 3 ชนิดหลัก ได้แก่
E. coli, Klebsiella pneumoniae (เชื้อก่อโรคปอดบวม) และ Staphylococcus aureus โดยเฉพาะกลุ่มคนติดเชื้อปอดบวม ทั้งเชื้อติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ คนภูมิต่ำจะเป็นเป้าหมายหลัก
กลไกความแกร่งของเชื้อโรค: ร้อนยิ่งแบ่งตัวเร็ว เมื่ออุณหภูมิสูงขึ้น แบคทีเรียจะเจริญเติบโตและแบ่งตัวได้ไวขึ้น แลกเปลี่ยนยีนดื้อยา ความร้อนกระตุ้นให้เชื้อโรคแลกเปลี่ยนสารพันธุกรรมระหว่างกันได้ง่ายขึ้น ซึ่งรวมถึงยีนที่ช่วยให้มันดื้อยาด้วยวงจรเลวร้าย อย่างที่บอกค่ะ โลกร้อนทำให้คนติดเชื้อทั่วไปง่ายขึ้น เเล้วยิ่งมีการใช้ยาปฏิชีวนะมากขึ้น เชื้อยิ่งพัฒนาการดื้อยาให้เก่งขึ้นไปอีก การกระจายตัว ภัยธรรมชาติอย่างน้ำท่วมหรือภัยแล้ง ช่วยพัดพาเชื้อโรคและยีนดื้อยาไปยังพื้นที่ใหม่ ๆ ได้ไกลขึ้น วิกฤตที่อาจรุนแรงกว่า “มะเร็ง”
องค์การอนามัยโลก (WHO) จัดให้เชื้อดื้อยาเป็นภัยคุกคามสาธารณสุขที่ร้ายแรงที่สุดในศตวรรษที่ 21 คาดการณ์ว่าหากไม่รีบแก้ไข ภายในปี 2593 ทั่วโลกอาจมีคนเสียชีวิตจากเชื้อดื้อยามากกว่า 10 ล้านคนต่อปี ซึ่งสูงกว่ายอดผู้เสียชีวิตจากโรคมะเร็งหลายชนิดรวมกันอีก
นั่นหมายความว่า การผ่าตัดทั่วไปหรือการคลอดลูกที่เคยปลอดภัย อาจกลายเป็นเรื่องเสี่ยงชีวิตได้อีกครั้ง เราก็เเก้ไขเพิ่มเติมได้ นั่นก็คือ ใช้ยาปฏิชีวนะอย่างถูกต้อง: ใช้เฉพาะเมื่อแพทย์สั่ง และต้องกินให้ครบตามกำหนด อย่าซื้อยากินเอง: หลีกเลี่ยงการหาซื้อยาปฏิชีวนะมาใช้ตามความเข้าใจของตนเอง ดูแลสุขภาพเชิงรุก: ฉีดวัคซีนเพื่อลดโอกาสการติดเชื้อจนต้องใช้ยา ช่วยโลกช่วยเรา: สนับสนุนมาตรการลดก๊าซเรือนกระจกและใช้ทรัพยากรอย่างยั่งยืนเพื่อลดความรุนแรงของภาวะโลกร้อน
สุดท้ายเเล้ว โลกร้อนไม่ได้มีแค่แดดเผา แต่มันกำลังปั้นเชื้อโรคพันธุ์อึดที่ยาตัวไหนก็เอาไม่อยู่ เเละอย่ามองว่าเรื่องนี้ไกลตัว เพราะนี่คือภัยเงียบที่น่ากลัวพอๆ กับน้ำท่วมหรือไฟป่า และอาจรุนแรงยิ่งกว่ามะเร็ง
ที่มา: https://www.facebook.com/share/p/1BMMw74HxM/