เเพทย์ ตอบชัด ฟังเพลงเป็นพื้นหลังช่วยเพิ่มสมาธิ ได้จริงมั้ย?  

เชื่อว่าคนที่อ่านหนังสือแล้วเปิดเพลงไปด้วยได้ มีไม่กี่คน 

วันนี้(13 ส.ค.68) ผศ.นพ.สุรัตน์ ตันประเวช แพทย์เชี่ยวชาญด้านสมองและระบบประสาท ได้ออกมาโพสต์ ผ่านเพจเฟซบุ๊ก สาระสมองกับ อจ.หมอสุรัตน์  เกี่ยวกับกฎบางอย่างที่คนทั่วไปอาจทำได้บ้างไม่ได้บ้าง อย่างเช่น การนั่งอ่านหนังสือแล้วแอบเปิดเพลงคลอเบา ๆจู่ ๆ ก็รู้สึกว่าจดจ่อกับเนื้อหามากกว่าปกติ  วันนี้หมอสุรัตน์เลยจะมาบอกประเด็นดังกล่าวกันค่ะ… 

การนั่งอ่านหนังสือแล้วแอบเปิดเพลงคลอเบา ๆ จู่ ๆ ก็รู้สึกว่าจดจ่อกับเนื้อหามากกว่าปกติ ไม่ใช่เรื่องมโน เพราะมีงานวิจัยยืนยันว่า สำหรับบางคน เพลงพื้นหลังนี่แหละคือ “น้ำมันหล่อลื่น” ให้สมองหมุนลื่นแต่ก็ใช่ว่าจะได้ผลเหมือนกันทุกคน  เพราะเพลงบางแบบ โดยเฉพาะจังหวะช้า ๆ อาจทำให้ใจลอยไกลเกินไปแล้วเราควรเลือกเพลงแบบไหน ให้ช่วยโฟกัสได้จริง? 

งานวิจัยที่หาคำตอบ  ทีมนักวิจัยจาก Frontiers in Psychology ลงมือสำรวจคนหนุ่มสาวกว่า 400 คน อายุ 17–30 ปี แบ่งเป็น 2 กลุ่ม กลุ่มที่ผ่านการคัดกรองว่าอาจมีภาวะสมาธิสั้น (ADHD) และกลุ่มทั่วไป (neurotypical) พวกเขาถูกถามถึงพฤติกรรมการฟังเพลงพื้นหลังในสองสถานการณ์  

งานใช้สมองมาก: อ่านหนังสือ ทำโจทย์ปัญหา 

งานใช้สมองน้อย: ทำความสะอาด ทำอาหาร ออกกำลังกาย 

สิ่งที่พบคือ คนสมาธิสั้นฟังเพลงบ่อยกว่าโดยเฉพาะเวลาศึกษาและออกกำลังกาย เพลงเหมือนเครื่องค้ำสมาธิให้ไม่หลุด แนวเพลงต่างกันชัด กลุ่ม ADHD ชอบเพลงจังหวะเร็ว กระตุ้นอารมณ์ ไม่ว่าจะทำงานหนักหรือเบา เพื่อกันตัวเองจากการวอกแวก คนทั่วไปมักเลือกเพลงผ่อนคลาย คุ้นหู โดยเฉพาะเวลาต้องใช้สมาธิสูง แม้บางคนจะแอบชอบเพลง “ตึ้ง ๆ” อยู่บ้าง

บางคนมีคำถามว่าทำไมเพลงถึงช่วยได้ เรามักคิดว่าเสียงอื่นจะรบกวนสมาธิ แต่จิตวิทยามีเหตุผลอธิบายไว้ Moderate Brain Arousal Model คนสมาธิสั้นมักต้องการสิ่งเร้ามากขึ้นเพื่อให้สมองอยู่ในจุดตื่นตัวที่เหมาะสม เพลงจังหวะเร็วจึงเหมือน “จุดไฟ” ให้สมาธิไม่ดับMood Arousal Theory  เพลงปรับได้ทั้งอารมณ์และระดับความตื่นตัว คนทั่วไปมักใช้เพลงนุ่ม ๆ รักษาความนิ่ง คนสมาธิสั้นเลือกเพลงเร้า ๆ เพื่อดึงพลังสมอง ส่วนเสียงในร้านกาแฟนี่ก็คล้ายกัน เสียงจ๊อกแจ๊กจอแจ เสียงแก้วกระทบโต๊ะ หรือเครื่องบดกาแฟ อาจทำหน้าที่เหมือนเพลงพื้นหลังให้ความกระตุ้นพอประมาณ ช่วยกันไม่ให้สมอง “เหงาเกินไป” โดยเฉพาะกับงานที่ต้องโฟกัสนาน ๆ บางคนถึงกับบอกว่า “ไปนั่งร้านกาแฟแล้วทำงานเพลินกว่าอยู่บ้านเงียบ ๆ” ไม่มีเพลย์ลิสต์เดียวที่ใช้ได้กับทุกคน ถ้ารู้สึกสมองเฉื่อย ลองเพลงจังหวะเร็ว กระตุ้นพลัง หรือกำลังทำงานที่ต้องใช้สมาธิสูง เพลงบรรเลงช้า ๆ อาจช่วยให้ใจนิ่งหรือบางที เสียงบรรยากาศร้านกาแฟ ก็อาจเป็นเพลย์ลิสต์ธรรมชาติได้นะ 

อย่างไรก็ตามนี่ก็คือความรู้เกี่ยวกับการมีสมาธิอย่างที่บอกค่ะ บางทีสมาธิหลุด วอกแวกง่าย บางคนอ่านหนังสือได้แปปๆก็เลิกอ่าน หรือฟังเพลงไม่จบก็รีบเปลี่ยน อย่างไรก็ตามลองเช็กตัวเองกันดูด้วยนะคะ