จากกรณีที่ผู้ใช้เฟซบุ๊กรายหนึ่ง แชร์อุทาหรณ์ที่เกิดขึ้น หลังจากต้องเข้ารับการรักษาจากการ ติดเชื้อพยาธิไชขึ้นตา ซึ่งเกิดขึ้นหลังรับประทานเมนู กุ้งแช่น้ำปลา ที่ทำกินเองถึง 2 วันติดต่อกัน โดยหากรับการรักษาช้ากว่านี้ อาจมีความเสี่ยงตาบอดได้ นั้น
ล่าสุด (24 เม.ย. 69) นพ.เจษฎ์ บุณยวงศ์วิโรจน์ รองผู้อำนวยการโรงพยาบาลมหาราชนครราชสีมา โพสต์เฟซบุ๊ก ยกตัวอย่างเคสอุทาหรณ์ กินกินกุ้งดิบจนทำให้พยาธิไชขึ้นหน้า และต้องเข้ารับการผ่าตัด นั้น นึกถึงโรค พยาธิตัวจี๊ด ที่ไม่ได้อยู่แค่ในลำไส้ แต่ไชใต้ผิวหนัง และย้ายที่ได้บ่อยในจุด ใบหน้าหรือรอบดวงตา ชี้ กุ้งแช่น้ำปลา – กุ้งดอง เมนูต่างกัน แต่เสี่ยงพยาธิไม่ต่างกัน พร้อมย้ำว่า กินยาถ่ายพยาธิดักไว้ ไม่ได้ช่วยอะไร
โพสต์ระบุว่า
หลายคนน่าจะเห็นข่าว “กินกุ้งดิบ แล้วพยาธิไชขึ้นหน้า…ต้องผ่าตัด”
ผมเลยอยากเล่าให้ฟังว่า ในมุมหมอ…เวลาเจอเคสแบบนี้ เราคิดถึงโรคอะไร?
คำตอบคือ พยาธิตัวจี๊ด หรือ Gnathostomiasis
พยาธิตัวนี้ไม่ได้อยู่แค่ในลำไส้ แต่มัน “ไช” ใต้ผิวหนัง แล้วเคลื่อนที่ไปเรื่อย ๆ
อาการที่เจอบ่อยคือ บวม ๆ ตึง ๆ และที่สำคัญคือ “ย้ายที่ได้”
วันนี้อยู่ข้างหนึ่ง พรุ่งนี้ไปอีกข้าง และตำแหน่งที่มันชอบมาก คือ “ใบหน้า…โดยเฉพาะรอบตา”
แหล่งติดเชื้อหลักคือ อาหารดิบ หรือกึ่งดิบ เช่น กุ้งแช่น้ำปลา กุ้งดอง ปลา หรือของดิบอื่น ๆ
หลายคนถามว่า “กุ้งแช่น้ำปลา กับกุ้งดอง ต่างกันไหม?” คำตอบคือ ต่างกันที่รสชาติ แต่ “ความเสี่ยงพยาธิ” ใกล้เคียงกัน
เพราะทั้งสองแบบ ไม่ได้ผ่านความร้อน และความเค็มหรือความเปรี้ยว ไม่สามารถฆ่าพยาธิได้
แล้วถ้าเป็นแซลมอนดิบล่ะ? หรือหอย? ต้องบอกแบบนี้ครับ “กินได้…แต่ไม่ใช่ไม่เสี่ยงเลย”
* แซลมอนซาชิมิ → มาตรฐานดี มีการแช่แข็ง → ความเสี่ยงต่ำกว่า
* หอยนางรม → เสี่ยงเชื้อแบคทีเรีย เช่น Vibrio
* อาหารดิบทั่วไป → ถ้าแหล่งไม่ชัด → ความเสี่ยงสูงขึ้น
สิ่งที่ลดความเสี่ยงได้จริงมีแค่ไม่กี่อย่าง:
1. ทำให้สุก → ปลอดภัยที่สุด อันนี้แค่ไม่แซ่บ
2. แช่แข็งอุณหภูมิต่ำมาก (-20°C หลายวัน) → ลดพยาธิบางชนิด
3. เลือกแหล่งที่ได้มาตรฐานจริง
อีกคำถามที่คนถามบ่อยมากคือ “ถ้ากินไปแล้ว…รีบกินยาถ่ายพยาธิทันไหม?”
คำตอบคือ
ไม่ได้ป้องกันล่วงหน้าแน่นอน
ไม่ได้ครอบคลุมทุกชนิด บางพยาธิช่วย
ยาถ่ายพยาธิทั่วไป ออกฤทธิ์ในลำไส้ แต่พยาธิตัวจี๊ด มันออกไปอยู่ใต้ผิวหนังแล้ว บางเคสต้องใช้ยาเฉพาะ หรือถึงขั้นผ่าตัดเอาออก
เพราะฉะนั้น อย่าคิดว่า “กินยาแล้วจะกันได้”
สรุปแบบให้เห็นภาพง่าย ๆ:
* กุ้งดิบ / กุ้งดอง → เสี่ยงพยาธิจริง
* แซลมอน / หอย → เสี่ยงน้อยกว่า แต่ไม่ใช่ศูนย์
* วิธีที่ปลอดภัยที่สุด → “ทำให้สุก”
* ยาถ่ายพยาธิ → ไม่ใช่ทางลัด
ผมไม่ได้บอกให้คุณเลิกกินทั้งหมดนะ แต่ถ้าจะกิน คุณต้องรู้ว่า คุณกำลัง “รับความเสี่ยงระดับไหน”
ครั้งหน้าก่อนกินของดิบ ลองถามตัวเองสั้น ๆ แค่นี้ “ถ้าไม่ใช่แค่ท้องเสีย แต่อาจต้องผ่าตัด… เราจะยังโอเคอยู่ไหม?”
นี่ยังไม่รวมเรื่องกินหมูดิบแล้วหูดับนะ
สรุปง่าย ๆ คือของดิบไม่ใช่ว่ากินไม่ได้ทั้งหมด แต่ขึ้นอยู่กับว่า คนกินจะยอมรับความเสี่ยงที่จะตามมาได้หรือไม่ ? ฉะนั้นถ้ามีโอกาสเลี่ยงได้ ก็ให้บอกเป็นทางเลือกครับ “อีจัน” ห่วงใย
ขอบคุณข้อมูล : เฟซบุ๊ก หมอเจด
