แพทย์เตือน 5 พฤติกรรมเสี่ยง “ริดสีดวงทวาร”

“ริดสีดวง” ไม่ใช่แค่เรื่องเล็ก ๆ แต่เป็นโรคที่ทำให้หลายคนทรมานจนนั่งไม่ติด หรือถึงขั้นต้องผ่าตัด ทั้งที่จริงแล้วสาเหตุเกิดจากชีวิตประจำวันของตัวเราเอง.. 

วันนี้ (4 ส.ค. 68) นพ.เจษฎ์ บุณยวงศ์วิโรจน์ รองผู้อำนวยการโรงพยาบาลมหาราช นครราชสีมา โพสต์ข้อความผ่านเฟซบุ๊ก เปิดเผย 5 พฤติกรรมประจำวันของมนุษย์ ที่อาจเป็นสาเหตุต่อการเกิด “ริดสีดวงทวาร” พร้อมแนะนำวิธีป้องกันแต่ละขั้นตอนง่าย ๆ ย้ำ “ขับถ่ายไม่ออก อย่าฝืนตัวเอง”

โพสต์ระบุว่า

ไม่อยากเป็นริดสีดวง อย่าทำ 5 อย่างนี้

พูดถึง “ริดสีดวง” หลายคนเบ้หน้าเลยใช่ไหมครับ ทั้งเจ็บ ทั้งทรมาน บางคนถึงขั้นต้องผ่าตัด

ทั้งที่จริง ๆ โรคนี้ป้องกันได้เยอะมาก เพียงแค่เลี่ยงพฤติกรรมบางอย่างที่ทำร้าย “เส้นเลือดรอบทวารหนัก”

วันนี้ผมเลยอยากมาเล่า 5 เรื่องใกล้ตัวที่ถ้าปรับได้ ชีวิตจะสบายขึ้นเยอะ

1. นั่งถ่ายนานเกินไป (โดยเฉพาะเล่นมือถือ)

ใครเป็นบ้าง เข้าห้องน้ำทีเป็น 10–15 นาที เพราะมัวแต่เลื่อนฟีดมือถือ บอกเลยว่าพฤติกรรมนี้เสี่ยงสุด ๆ

เวลานั่งบนโถ น้ำหนักตัวเราจะกดลงที่เส้นเลือดรอบทวารตลอด ทำให้เส้นเลือดบวม พองง่ายขึ้น

แค่เราเพิ่มแรงดันตรงนี้นาน ๆ ผนังเส้นเลือดจะอ่อนแอ และกลายเป็นริดสีดวงได้ง่าย

จำไว้นะครับว่า “เข้าห้องน้ำตั้งใจถ่ายอย่างเดียว ถ้าไม่ออกก็ลุก อย่าฝืน และอย่าเล่นมือถือเพลิน”

2. เบ่งแรงทั้งที่ไม่มีถ่าย

บางคนรู้สึกอยากถ่ายนิด ๆ ก็รีบเข้าห้องน้ำ แต่พอไม่ออกก็เบ่งสุดชีวิตจนหน้าแดง การเบ่งแบบนี้ทำให้แรงดันในช่องท้องพุ่งสูง ส่งแรงไปที่หลอดเลือดรอบทวารทันที

กลายเป็นเหมือนเอาลมอัดใส่ลูกโป่งแรง ๆ ทุกวัน ๆ จนมันโป่ง ในทางการแพทย์ เราเรียกกลไกนี้ว่า “Valsalva maneuver” และนี่คือสาเหตุหลักของริดสีดวงภายในในคนวัยทำงาน

ผมเลยอยากบอกว่า ถ่ายไม่ออกอย่าฝืน แต่ให้กลับมาจัดระบบอาหาร ดื่มน้ำ กินผักผลไม้ให้พอ เพื่อให้อุจจาระนุ่มและถ่ายง่ายตามธรรมชาติ

3. กินแป้งเยอะ แต่ผักแทบไม่มี

ชีวิตเร่งรีบทำให้หลายคนกินพวกอาหารแปรรูป หรือกินอะไรที่ง่ายๆ อย่างขนมปัง เบเกอรี่

พวกนี้เป็น อาหารไฟเบอร์ต่ำทำให้ก้อนอุจจาระแข็ง ต้องเบ่งเยอะ ซึ่งกดเส้นเลือดทุกครั้งที่ถ่าย อันนี้สำคัญมากนะ ไฟเบอร์ทำให้ก้อนอุจจาระนุ่ม เคลื่อนผ่านลำไส้ได้ดีขึ้น แถมยังช่วยลดอาการเลือดออกในคนที่มีริดสีดวงอยู่แล้วด้วย

ซึ่ง WHO แนะนำให้กินไฟเบอร์หรือผัก 25-35 กรัมต่อวันนะครับ

4. ดื่มน้ำน้อย + ชอบกลั้นอึ

ใครทำงานเพลินแล้วกลั้นถ่าย หรือดื่มแต่น้ำหวาน กาแฟ แต่น้ำเปล่าแทบไม่แตะ

ระวังเลยครับ เพราะพอร่างกายขาดน้ำ ลำไส้จะดึงน้ำจากอุจจาระออกไปเพิ่ม ทำให้มันแข็งเหมือนดินเหนียว เวลาถ่ายจะขูดผนังทวารหนักทุกครั้ง และถ้าเรากลั้นบ่อย ๆ ก้อนอุจจาระจะค้าง ยิ่งแข็ง ถ่ายยากขึ้นอีก เป็นวงจรที่พาไปสู่ริดสีดวงกับแผลทวารแบบไม่รู้ตัว

วิธีแก้ง่ายมาก ปวดเมื่อไหร่ก็ไปเข้าเถอะครับ อย่าไปกลั้นเลย อย่าฝืนเก็บไว้ และดื่มน้ำเปล่าอย่างน้อยวันละ 1.5–2 ลิตรให้เพียงพอ

5. ยกของหนัก หรือออกแรงผิดท่า

ใครทำงานยกของ ยกเวท หรือออกกำลังแบบเกร็งท้องแรง ๆ บ่อย ๆ ถือว่าอยู่ในกลุ่มเสี่ยงเลย เพราะทุกครั้งที่เกร็งท้อง แรงดันในช่องท้องจะสูงขึ้น ดันเลือดไปที่หลอดเลือดรอบทวาร ทำให้โป่งพองง่ายขึ้น

เทคนิคป้องกันคือเวลาออกแรงให้ใช้ท่าถูกต้อง งอเข่า ใช้ขาออกแรง ไม่เกร็งท้องเกินไป และถ้าเป็นสายยกเวท ควรฝึกหายใจให้ถูกจังหวะ (หายใจออกตอนยก) จะช่วยลดแรงดันลงได้เยอะ

ทั้งนี้ หมอเจดกล่าวทิ้งท้ายว่า ทั้งหมดนี้ดูเป็นเรื่องเล็ก ๆ ในชีวิตประจำวัน แต่มีผลใหญ่กับเส้นเลือดรอบทวาร ถ้าเราเลี่ยง 5 พฤติกรรมนี้ได้ ความเสี่ยงริดสีดวงก็ลดลง ใครยังมีพฤติกรรมข้างต้น เลิกได้เลิกนะครับ “อีจัน” เป็นห่วง

ขอบคุณข้อมูล : เฟซบุ๊ก หมอเจด