ช่วงนี้ต้องดูแลสุขภาพให้ดีนะคะ!
วันนี้(2 ก.ย.68) นพ.เจษฎ์ บุณยวงศ์วิโรจน์ รองผู้อำนวยการโรงพยาบาลมหาราชนครราชสีมา ได้โพสต์ข้อความถึงเคสของนักแสดงหนุ่มอย่าง “อาเล็ก ธีรเดช” ที่ป่วยด้วยโรคนี้จนต้องเข้าโรงพยาบาล ผ่านเพจเฟซบุ๊ก หมอเจด ระบุว่า…
“อาเล็ก” แอดมิทด่วน อาหารเป็นพิษ ไม่อยากนอน รพ. ป้องกันตามนี้! เพื่อน ๆ คงเห็นข่าวแล้วใช่ไหมครับว่า “อาเล็ก ธีรเดช” พระเอกหนุ่มหล่อสุขภาพดียังต้องนอนโรงพยาบาลเพราะอาหารเป็นพิษ ตรวจแล้วเจอเชื้อ ซัลโมเนลลา (Salmonella) ซึ่งฟังแล้วอาจขำ ๆ ว่า “ท้องเสีย” ธรรมดา แต่จริง ๆ แล้วเชื้อนี้ทำเอาคนล้มทั้งยืนได้เลย โดยเฉพาะเด็ก คนสูงอายุ หรือใครที่มีโรคประจำตัวอยู่แล้ว
วันนี้ผมเลยอยากมาเล่าให้ฟัง ว่าเชื้อตัวนี้มันคืออะไร อยู่ในอาหารอะไรบ้าง อาการมันเป็นยังไงและเราจะป้องกันยังไงให้ไม่ต้องเจ็บตัวแบบอาเล็ก
1. เชื้อซัลโมเนลลาคือใคร มาจากไหน?
ซัลโมเนลลาเป็นแบคทีเรียที่ชอบอยู่ในลำไส้ของสัตว์ เวลามันปนมากับอาหารหรือเครื่องดื่มที่เรากินเข้าไป มันก็เข้าไปทำให้ลำไส้อักเสบพออักเสบปุ๊บ สิ่งที่ตามมาก็คือ
-ท้องเสียเป็นน้ำ แบบนั่งปุ๊บไหลปั๊บ
-ปวดท้องบิด ๆ เกร็ง ๆ เหมือนมีอะไรบีบข้างใน
-ไข้ ปวดเมื่อยทั้งตัว จนบางคนคิดว่าเป็นไข้หวัด
-กลิ่นก็จะออกแนวแรง ๆ จนรู้เลยว่าไม่ใช่ท้องเสียธรรมดา
อาการจะเริ่มขึ้นภายใน 6–72 ชั่วโมง หลังจากกินอาหารปนเปื้อน นี่แหละที่ทำไมบางคนไปกินชาบูตอนเย็น แต่ต้องวิ่งเข้าห้องน้ำตั้งแต่ตี 4 ถ้าใครแข็งแรงดีก็อาจจะหายเองใน 3–4 วัน แต่ถ้าเป็นเด็กเล็ก ผู้สูงอายุ หรือคนที่ภูมิคุ้มกันไม่ดี (เช่น เบาหวาน คนที่รับยาเคมีบำบัด) อาจถึงขั้นรุนแรงจนติดเชื้อในกระแสเลือดได้เลย
2. ของกินใกล้ตัว ที่แอบซ่อนซัลโมเนลลา
จริงๆเราสามารถป้องกันมันได้ คือถ้าเราปรุงอาหารให้สุกจริง ๆ เชื้อนี้ตายแน่นอนแต่ปัญหาคือของอร่อยหลายอย่างที่เราชอบกิน มันดันชอบแบบ “ไม่สุกดี” หรือเก็บแบบไม่ถูกวิธี
2.1.เนื้อสัตว์ไม่สุก ไก่ = ตัวดีเลย เจอบ่อยสุด , หมู = นอกจากซัลโมเนลลา ยังเสี่ยง “ไข้หูดับ” อีก
2.2.ไข่ดิบ ไข่ไม่สุก อย่างไข่ลวก ข้าวไข่ดิบ ไข่ดิบจิ้มข้าวสุก บางคนเอาไข่ดิบไปกินเป็นน้ำจิ้มก็มี หรือขนมหวานที่ใช้ไข่ดิบ เช่น คัสตาร์ด ครีมสด ไอศกรีมโฮมเมด แม้แต่ตัวเปลือกไข่เองก็มีโอกาสปนเปื้อนได้ แต่จริงๆแล้ว ปัจจุบันก็มีไข่ไก่เกรดพิเศษที่ผ่านการพาสเจอร์ไรส์ (Pasteurized Egg) วางขายตามซูเปอร์มาร์เก็ต ไข่พวกนี้จะถูกทำความร้อนในระดับที่ ฆ่าเชื้อซัลโมเนลลาได้ แต่ยังคงสภาพดิบอยู่ ส่วนคนญี่ปุ่นเองก็ใช้ไข่พาสเจอร์ไรส์นี่แหละสำหรับทำเมนู ข้าวหน้าไข่ดิบ (Tamago Kake Gohan) หรือเมนูที่ใช้ไข่ไม่สุก แปลว่า ถ้าอยากกินไข่ดิบจริง ๆ ก็พอมีทางเลือกที่ “ปลอดภัยกว่า” อยู่ แต่ต้องเลือกที่มีมาตรฐานและผ่านกระบวนการพาสเจอร์ไรส์จริง ๆ ไม่ใช่หยิบไข่ธรรมดามาทานดิบ ๆ เอง
2.3.เบเกอรี่ที่ใช้ไข่ดิบ เช่น เค้กสูตรโฮมเมดที่ไม่ได้อบร้อนพอ ก็เสี่ยงเหมือนกัน
2.4.อาหารค้างคืน โดยเฉพาะหน้าฝน ช่วงอากาศร้อน ๆ ชื้น ๆ เชื้อโตเร็วมาก ถ้าเก็บไม่สะอาด หรือแช่ตู้เย็นไม่ทันเวลา เชื้องอกงามเต็มที่เลย
3. อาการที่ทำให้สงสัยว่า “ติดเชื้อแล้วรึเปล่า”
บางคนเวลาเจ็บท้อง ท้องเสีย ก็มักจะโทษว่า “กินเผ็ดไป” หรือ “อาหารไม่ย่อย” แต่ถ้าเป็นซัลโมเนลลามันจะชัดเจนกว่านั้น เช่น ถ่ายเหลวแบบน้ำวันละหลายครั้ง , กลิ่นแรงจนผิดปกติ , ปวดท้องบิดแรง ๆ ร่วมกับ มีไข้ และมักจะเกิดเร็วหลังจากกินอาหาร (ภายใน 1 วัน) ถ้ามี อาการหนัก เช่น ถ่ายจนเพลีย ปัสสาวะน้อย เลือดปนในอุจจาระ ไข้สูง แบบนี้อย่านิ่งนอนใจ ต้องไปหาหมอ
4. ทำไมบางคนแค่ท้องเสีย แต่บางคนต้องนอนโรงพยาบาล?
ตรงนี้มันขึ้นอยู่กับ 2 อย่าง
1. ปริมาณเชื้อที่กินเข้าไป กินนิดหน่อย อาจแค่ถ่ายเบา ๆ ถ้ากินเยอะ ล้มทั้งยืน
2. ภูมิคุ้มกันร่างกายเราเอง คนสุขภาพดี ร่างกายจัดการได้ หายภายในไม่กี่วัน ส่วนเด็กเล็ก ผู้สูงอายุ หรือคนที่ร่างกายอ่อนแอ เสี่ยงภาวะแทรกซ้อนต้องให้น้ำเกลือหรือบางทีต้องใช้ยาปฏิชีวนะ
อย่างเคสของหนุ่มนักแสดงคนดังกล่าวก็เป็นตัวอย่างชัด ๆ แข็งแรง หล่อ หุ่นดีแค่ไหนก็ไม่รอด เพราะถ้าเชื้อเข้าไปเยอะ อาการมันก็หนักจนต้องแอดมิทเหมือนกัน
5. วิธีง่าย ๆ ที่ช่วยป้องกันไม่ให้ “ขี้แตก”
5.1 ปรุงให้สุกเสมอ โดยเฉพาะไก่ หมู ไข่ ต้องให้สุกจริง ๆ ไม่ใช่สุกครึ่ง ๆ กลาง ๆ
5.2 เลี่ยงอาหารดิบ ๆ สุก ๆ ดิบ ๆ อย่างชาบู ปิ้งย่าง ต้องแน่ใจว่าสุกจริง ไข่ดิบ ไข่ลวก ถ้าไม่มั่นใจคุณภาพ อย่าเสี่ยงเลยดีกว่า
5.3 เก็บอาหารให้ถูกวิธี อาหารที่ทำแล้ว ไม่ควรปล่อยทิ้งไว้นอกตู้เย็นเกิน 2 ชั่วโมง เราไม่รู้นะว่าวางทิ้งไว้จะเจอแมลงหรือเชื้ออะไร
5.4 ล้างมือ ล้างอุปกรณ์ให้สะอาด เช่น เขียง มีด จานชาม ต้องล้างดี ๆ อย่าใช้เขียงเดียวกันสำหรับของสดกับของสุก
5.3น้ำต้องสะอาด เพราะน้ำปนเปื้อนก็นำเชื้อมาสู่เราได้ เชื้อซัลโมเนลลาไม่ใช่เรื่องไกลตัวเลย ของกินที่เราเจอกันทุกวัน ทั้งไก่ หมู ไข่ หรือแม้แต่เค้กก็อาจมีเชื้อแอบอยู่ได้
เพราะฉะนั้น แค่ปรุงให้สุก ล้างให้สะอาด เก็บให้ถูกวิธี ก็ช่วยลดโอกาส “ขี้แตก” ได้เยอะแล้วค่ะ ‘อีจัน’ขอให้หนุ่มอาเล็กหายไวๆนะคะ และขอให้ทุกคนดูแลสุขภาพด้วยค่า