“โควิด 19” (BA.3.2) ที่ถูกตั้งชื่อว่า Cicada เพราะมีพฤติกรรมคล้ายจั๊กจั่น?
พอลลี่ อีจัน
1 เมษายน 2569
ระวังนะ! ตอนนี้ โควิด 19 สายพันธุ์ใหม่ BA.3.2 หรือที่เรียกอีกชื่อ ก็คือ “จั๊กจั่น” ่กำลังแพร่กระจายเร็ว ซึ่งคุณหมอ ก็ได้ออกมาตอบว่าเเล้วมันกำเนิดขึ้นได้ยังไง?
วันนี้(1 เม.ย.69) ศ.นพ.ยง ภู่วรวรรณ ได้โพสต์ผ่านเฟซบุ๊ก Yong Poovorawan เตือนภัยเกี่ยวกับโควิด 19 ที่อาจไม่ได้หายไปเเต่ตอนนี้มีสายพันธ์ใหม่เข้ามาอีก อย่างเช่น สายพันธุ์ใหม่ BA.3.2 หรือที่เรียกอีกชื่อ ก็คือ “จั๊กจั่น” เดี๋ยวเรามาดูกันว่า สายพันธุ์ นี้กำเนิดมาได้ยังไง? ซึ่งต้องบอกเเบบนี้ค่ะว่า….โควิด 19 ไม่ได้หมดไป และยังจะอยู่กับเราตลอดไป การเรียกชื่อโควิด 19 ถ้าเรียกเป็นตัวอักษร A B C และตัวเลข นักวิทยาศาสตร์ตั้งชื่อระบบนี้ว่า Pangolin หรือตัวนิ่ม แต่มันยากที่เข้าใจ ซึ่งองค์การอนามัยโลก เลยตั้งชื่อเป็นอักษรละตินโดยเริ่มตั้งแต่แอลฟา เบต้า แกมม่า และไล่มาเรื่อยๆจนมาถึงโอมิครอน
ในยุคของโอมิครอน ไวรัสแพร่กระจายอย่างรวดเร็วมาก โดยมีไวรัสในกลุ่ม BA.1, BA.2 BA.3…..BA.5 และถ้ามีลูกหลานต่อไป สายพันธุ์ก็หยุดตรงโอมิครอน และเรียกลูกหลานโดยใส่จุดต่อไปเช่น BA.2.1 BA.2.8.6 พอกลายพันธุ์มากขึ้นก็ขยับตัวอักษรขึ้นไปเรื่อยๆจาก BA จนถึง BZ แล้วก็ขยับไปเรื่อยๆเราจะเห็นสายพันธุ์ที่เราคุ้นเช่น JN.1 ที่ระบาดมากเมื่อ 2 ปีก่อน แล้วก็มาเขยิบตัวอักษรขึ้นเป็น NB.1 และระบาดมากในปีที่แล้วเป็น NB.1.8.1 ซึ่งการเรียกชื่อแบบนี้เป็นการยากที่จะเข้าใจ จึงมีการตั้งชื่อเล่นของเชื้อโควิด 19 ที่ผ่านมา โดยเอาชื่อดวงดาวมาตั้งบ้าง ชื่อเทพนิยายของกรีก และชื่อต่างๆตามการกลายพันธุ์ก็มี มาตั้งเป็นชื่อเล่นที่ผ่านมาเพื่อให้ง่ายสำหรับการเข้าใจขิงคนทั่วไป
การแพร่กระจายของเชื้อโควิด 19 จะแตกลูกหลานออกไปเรื่อยๆจากเดิมเป็นสายพันธุ์อู่ฮั่นหรือเดิมเรียกว่าสายพันธุ์ S เมื่อมาระบาดนอกประเทศจีน ก็เป็นสายพันธุ์ L แต่ลูกหลานที่แพร่กระจายได้เร็วก็เข้ามาแทนที่คือสายพันธุ์ G แต่ต่อมาก็ถูกเปลี่ยนชื่อเป็นตัวอักษรลาตินตามองค์การอนามัยโลก แล้วแตกลูกหลานเรื่อยมา
อย่างสายพันธุ์ BA.3 เป็นสายพันธุ์ที่เกิดขึ้นตั้งแต่ปี 2024 ที่พร้อมกับ BA.1, BA.2…… แต่สายพันธุ์ BA.3 เป็นสายพันธุ์ที่สงบนิ่งไม่มีลูกหลาน สู้สายพันธุ์ BA จุด 2 ไม่ได้ ที่แตกลูกหลานออกมาจนถึงปัจจุบัน โดยเฉพาะ BA.3 หลบซ่อนนิ่งอยู่ตั้งแต่ปี 2024 แล้ววันดีคืนดี มีการกลายพันธุ์เพิ่มขึ้นเป็น BA.3.2 ที่ติดต่อได้ง่าย โผล่ขึ้นมาหลังจากสงบนิ่งมานานกว่า 2 ปี
เมื่อแพร่กระจายง่ายก็เข้ามาครองตลาดแทนที่สายพันธุ์ที่มาจากลูกหลานของ BA.2 ที่ไปไกลถึงสายพันธุ์ K และ P แล้ว ซึ่งเกิดปรากฏการณ์หลังจากซ่อนนิ่ง แล้วโผล่ขึ้นมานี้ มีพฤติกรรมคล้ายกับจั๊กจั่น วงจรชีวิตของจั๊กจั่นจะขึ้นจากดินและผสมพันธุ์ออกไข่เป็นจำนวนมากใช้เวลาเพียง 2-3 เดือนเท่านั้นในฤดูร้อน หลังจากนั้นไข่ก็จะเกิดเป็นตัวอ่อนนิ่ม ไชลงไปในดินและเปลี่ยนแปลงเป็นตัวหนอนที่อยู่ใต้ดิน 1 ถึง 2 ฟุต กินรากไม้เป็นอาหารหลบซ่อนอยู่หลายปี แล้วก็โผล่พรวดออกมา ซึ่งการหลบซ่อนเป็นระยะยาวนานเเเบบนี้จึงเปรียบเสมือนโควิด 19 สายพันธุ์ BA.3.2 เลยตั้งชื่อสายพันธุ์นี้ว่า า Cicada แปลว่าจั๊กจั่น เนื่องจากมีพฤติกรรมคล้ายกับจั๊กจั่น ซึ่งไวรัสนี้ไม่ได้มีพาหะหรือซ่อนตัวอยู่ในจั๊กจั่น เเละไม่ได้เกี่ยวข้องอะไรเลยกับตัวจั๊กจั่น เป็นเพียงพฤติกรรมที่คล้ายกันเท่านั้น ขณะเดียวกันเชื้อนี้ไม่ได้ก่อความรุนแรงของโรคเพิ่มขึ้น เพราะเคยกล่าวไว้แล้วว่าการกลายพันธุ์จะลดความรุนแรงของโรคลง สำหรับในประเทศไทยฤดูกาลของโควิด 19 กำลังจะมาถึง โดยเฉพาะหลังสงกรานต์และเข้าสู่ฤดูฝนโดยจะเริ่มตั้งแต่พฤษภาคมไปจนถึงกันยายน อยากให้เตรียมตัวกันไว้ด้วยค่ะ
ไม่ต้องตื่นตระหนกค่ะ เเต่ให้คิดว่าเราควรระวังภัยให้มาก อย่างน้อยโอกาสติดจะได้น้อย ดีกว่าเราไม่ระวังเลย