ระวัง!!! ลำไส้อักเสบเรื้อรัง-มะเร็งลำไส้ ใกล้ตัวกว่าที่คิด

วันนี้ (21 ก.พ.69) นพ.เจษฎ์ บุณยวงศ์วิโรจน์ รองผู้อำนวยการกิจการด้านปฐมภูมิ โรงพยาบาลมหาราชนครราชสีมา โพสต์เฟซบุ๊ก “หมอเจด” ให้ความรู้เกี่ยวกับ 7 สัญญาณลำไส้อักเสบเรื้อรัง เสี่ยงมะเร็งลำไส้

อาการลำไส้อักเสบเรื้อรังเป็นเรื่องที่หลายคนมองข้ามครับ เพราะอาการมักไม่ชัดเจน แค่ท้องอืด ถ่ายไม่ปกติ หรือปวดท้องเป็น ๆ หาย ๆ จนคิดว่าเป็นเรื่องธรรมดา แต่ความจริงคือ “การอักเสบในลำไส้ที่เกิดซ้ำ ๆ นาน ๆ” ทำให้ผนังลำไส้เสียสมดุล เกิดแผลเรื้อรัง และเพิ่มความเสี่ยงการกลายพันธุ์ของเซลล์ จนพัฒนาไปเป็นมะเร็งลำไส้ได้ในอนาคต นี่คือ 7 สัญญาณที่ไม่ควรมองข้ามครับ

1. ถ่ายเหลวบ่อย หรือถ่ายสลับท้องผูกเรื้อรัง

ถ้าระบบขับถ่ายเปลี่ยนไปชัดเจน เช่น ถ่ายเหลวบ่อยเป็นสัปดาห์ หรือท้องผูกสลับถ่ายเหลวตลอดเวลา นี่อาจไม่ใช่แค่ลำไส้แปรปรวนธรรมดา แต่เป็นสัญญาณว่าลำไส้กำลังมีการอักเสบเรื้อรัง ทำให้การบีบตัวและการดูดซึมผิดปกติครับ หลายคนเริ่มจากถ่ายไม่สุด ต้องเข้าห้องน้ำบ่อย หรือรู้สึกเหมือนมีอะไรค้างอยู่ตลอดเวลา ซึ่งอาจเป็นสัญญาณของการระคายเคืองในผนังลำไส้ที่เกิดซ้ำ ๆ ถ้าเป็นนานเกิน 2–3 สัปดาห์ อย่าปล่อยผ่านครับ

2. ปวดท้องบ่อย โดยเฉพาะหลังอาหาร

อาการปวดบิด ๆ จุก ๆ หรือแน่นท้องหลังทานอาหารเป็นประจำ อาจเกิดจากผนังลำไส้ไวต่อการกระตุ้น เพราะมีการอักเสบสะสม บางคนปวดจนไม่กล้ากินเต็มมื้อ และอาการนี้ถ้าเป็นต่อเนื่องควรตรวจครับ ความน่ากลัวคืออาการปวดมักไม่รุนแรง แต่จะมาเรื่อย ๆ แบบเรื้อรัง ทำให้คนไข้ชินและคิดว่าเป็นแค่กระเพาะหรือแก๊ส ทั้งที่จริงต้นเหตุอยู่ที่ลำไส้ครับ

3. ท้องอืดง่าย แก๊สเยอะผิดปกติ

ท้องอืดง่าย แก๊สเยอะผิดปกติถ้าท้องอืดแทบทุกวัน เรอ ผายลมบ่อย แน่นท้องเหมือนมีลมค้างตลอดเวลา อาจเป็นสัญญาณว่าแบคทีเรียในลำไส้เสียสมดุล (dysbiosis) และมีการหมักอาหารผิดปกติ ซึ่งกระตุ้นการอักเสบเรื้อรังได้ครับ หลายคนรู้สึกอืดแม้กินไม่เยอะ หรืออืดจนแน่นเหมือนท้องป่องทุกวัน นี่อาจสะท้อนว่าลำไส้เริ่มเสียสมดุล และการอักเสบกำลังค่อย ๆ สะสมแบบเงียบ ๆ ครับ

4. มีมูกเลือดปนในอุจจาระ

อันนี้เป็นสัญญาณสำคัญมากครับ ถ้ามีมูกหรือเลือดปน ไม่ว่าจะเล็กน้อยหรือเป็น ๆ หาย ๆ ต้องระวัง เพราะอาจเกิดจากแผลอักเสบในลำไส้ โรคลำไส้อักเสบ (IBD) หรือแม้แต่ติ่งเนื้อและมะเร็งระยะเริ่มต้นได้ หลายคนคิดว่าเป็นริดสีดวงอย่างเดียวแล้วปล่อยไว้ แต่เลือดที่ออกจากลำไส้ใหญ่บางครั้งเป็นสัญญาณเตือนที่สำคัญที่สุด ถ้าเห็นซ้ำ ๆ ควรตรวจทันทีครับ

5. น้ำหนักลด อ่อนเพลียแบบหาสาเหตุไม่เจอ

ลำไส้อักเสบเรื้อรังทำให้ร่างกายดูดซึมสารอาหารได้น้อยลง และเกิดการอักเสบทั่วร่างกาย บางคนจึงน้ำหนักลดโดยไม่ได้ตั้งใจ เพลียง่าย เหนื่อยตลอดเวลา ทั้งที่ไม่ได้ทำงานหนักครับ ความอักเสบยังทำให้ร่างกายเหมือนมี “ไฟเผาผลาญตลอดเวลา” ส่งผลให้กล้ามเนื้อหาย น้ำหนักลด และภูมิตกง่ายขึ้น ถ้ามีอาการนี้ร่วมกับถ่ายผิดปกติ ต้องระวังมากครับ

6. โลหิตจางแบบไม่รู้ตัว

หลายคนตรวจเลือดแล้วเจอว่าซีด ทั้งที่ไม่ได้เสียเลือดชัดเจน นี่อาจเกิดจากลำไส้อักเสบเรื้อรังมีเลือดออกเล็ก ๆ ตลอดเวลา หรือดูดซึมธาตุเหล็กไม่ดี ซึ่งเป็นหนึ่งในสัญญาณที่พบได้ในมะเร็งลำไส้ระยะแรกเช่นกันครับ คนไข้บางรายจะมีอาการหน้ามืด เหนื่อยง่าย ใจสั่น หรือออกกำลังนิดเดียวก็เพลีย ถ้าโลหิตจางโดยไม่รู้สาเหตุ ต้องหาต้นตอจากลำไส้ครับ

7. มีประวัติครอบครัวมะเร็งลำไส้ หรืออายุเกิน 45 แล้วเริ่มมีอาการ

ถ้าคุณมีญาติสายตรงเป็นมะเร็งลำไส้ หรืออายุเริ่มมากขึ้นแล้วมีอาการถ่ายผิดปกติ ท้องอืด ปวดท้องเรื้อรัง อย่าคิดว่าเป็นเรื่องเล็ก เพราะกลุ่มนี้มีความเสี่ยงสูงกว่าคนทั่วไป และควรตรวจคัดกรองเร็วครับ หลายคนไม่มีอาการชัดจนโรคลุกลาม ดังนั้นการส่องกล้องในวัยที่เหมาะสมสามารถช่วยเจอ “ติ่งเนื้อก่อนกลายเป็นมะเร็ง” ได้จริง และช่วยป้องกันได้ครับ

ฟื้นลำไส้อักเสบเรื้อรัง ลดเสี่ยงมะเร็ง แค่ทำตามนี้

สิ่งสำคัญที่สุดคือ “ลดการอักเสบที่ต้นเหตุ” ครับ

• เริ่มจากดื่มน้ำให้พอ กินผักหลากสี ธัญพืชไม่ขัดสี กินอาหารที่มีจุลินทรีย์ดีและอาหารที่ช่วยเสริมจุลินทรีย์ดีในลำไส้

• ลดของทอด ของแปรรูป เนื้อแดงบ่อย ๆ และแอลกอฮอล์ นอนให้พอ ลดความเครียด เพราะ gut–brain axis ส่งผลต่อลำไส้โดยตรง

• และถ้ามีอาการเรื้อรังอย่าชะล่าใจ การตรวจอุจจาระ ตรวจเลือด หรือส่องกล้องในคนที่เสี่ยง สามารถช่วยป้องกันมะเร็งลำไส้ได้จริงครับ

ลำไส้อักเสบเรื้อรังไม่ได้น่ากลัวที่สุดเพราะทำให้ปวดท้องนะครับ แต่น่ากลัวเพราะมันเป็น “พื้นดินของมะเร็งลำไส้” ที่ค่อย ๆ โตแบบเงียบ ๆ ถ้ามีอาการถ่ายเปลี่ยนไป มีเลือดปน น้ำหนักลด หรือเพลียผิดปกติ อย่ารอให้สายเกินไป การส่องกล้องตรวจเร็ว สามารถเจอระยะเริ่มต้นและป้องกันมะเร็งได้จริงครับ

7 สัญญาณ

เช็กด่วน! หมอเจดเตือน 7 สัญญาณ ลำไส้อักเสบเรื้อรัง เสี่ยงมะเร็งลำไส้