อันตรายเหมือนกันนะ! ลูกเพจล่ะคะมีอาการแบบนี้มั้ย?
วานนี้ (7 เม.ย.68) นพ.เจษฎ์ บุณยวงศ์วิโรจน์ รองผู้อำนวยการโรงพยาบาลมหาราช นครราชสีมา ได้โพสต์ข้อความผ่านเฟซบุ๊ก หมอเจด เพื่อเตือน ผู้หญิงหลายๆคนที่อาจเสี่ยงเป็น PMDD แบบไม่รู้ตัว! โดยมีนักเเสดงอย่าง คุณยิปซี เป็นเคสตัวอย่างที่ป่วยเป็นโรคนี้อยู่ด้วยเช่นเดียวกัน โพสต์ระบุว่า…

“ยิปซีป่วย PMDD รุนแรง

ผู้หญิงหลายคนเสี่ยงเป็น แต่ไม่รู้ตัว!

ไม่นานมานี้ผมได้ฟังบทสัมภาษณ์ของคุณ “ยิปซี คีรติ” ที่พูดถึงอาการผิดปกติก่อนมีประจำเดือน

เธอเล่าว่า มันไม่ได้เป็นแค่ความเหวี่ยงหรืออารมณ์ขึ้นๆ ลงๆ แบบที่หลายคนมักมองว่าเป็นเรื่องธรรมดาของผู้หญิง

แต่มันคือสัญญาณของร่างกายที่เริ่มรวน จากความเครียดเรื้อรัง หรือการดูแลตัวเองแบบสุดโต่งเกินไป

ผมเลยอยากพูดเรื่องหนึ่งที่สำคัญแต่หลายคนยังไม่ค่อยรู้จัก นั่นคือ PMDD – Premenstrual Dysphoric Disorder

“PMDD – Premenstrual Dysphoric Disorder” คืออะไร มันเกิดจากอะไรแล้วเราจะแก้ไขยังไง เดี๋ยวจะอธิบายให้ฟังนะ

1. PMDD คืออะไร แล้วมันเกิดขึ้นได้ยังไง?

PMDD หรือ Premenstrual Dysphoric Disorder คืออาการที่เกิดจาก “สมองไวต่อการเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมนเพศหญิง” ในช่วงก่อนมีประจำเดือน ซึ่งอาการที่เกิดขึ้นจะไม่ใช่แค่เหวี่ยงนิดหน่อย แต่ไปกระทบทั้งอารมณ์ สมองและระบบประสาท สิ่งสำคัญที่ผมต้องพูดถึงคือ “เซโรโทนิน (serotonin)” ซึ่งเป็นสารสื่อประสาทที่เกี่ยวข้องกับอารมณ์ ความสุข และการนอนหลับ โดยปกติฮอร์โมนเพศหญิงจะมีผลต่อระดับเซโรโทนินด้วย แต่ในคนที่เป็น PMDD สมองจะตอบสนองต่อการเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมนแบบรุนแรง ทำให้เซโรโทนินแปรปรวนตามและนำไปสู่อาการทางอารมณ์ที่ชัดเจนมาก เช่น ซึมเศร้า ร้องไห้ ควบคุมอารมณ์ไม่ได้ นอกจากนี้ ปัจจัยที่ทำให้อาการแย่ลงยังรวมถึง ความเครียดเรื้อรัง และคอร์ติซอลสูง ซึ่งอาจเกิดจากการอดอาหาร ออกกำลังกายหนักเกิน หรือนอนไม่พอ ร่างกายจะเข้าโหมด “ตื่นตัวตลอดเวลา” (fight-or-flight mode) สมดุลฮอร์โมนเพศรวนแบบที่ไม่รู้ตัวเลย เช่น ออกกำลังกายเยอะ แต่นอนน้อย กลัวอ้วน เลี่ยงไขมัน ร่างกายเลยแอบพังเงียบๆ จากข้างใน

2. สัญญาณที่ไม่ควรมองข้าม

ถ้ามีอาการเหล่านี้วนมาเกือบทุกเดือนก่อนเมนส์ แล้วรู้สึกว่ามันรบกวนชีวิตประจำวัน นั่นไม่ใช่อาการทั่วไปที่เจอก่อนประจำเดือน ดังนี้

•อารมณ์ขึ้นๆ ลงๆ แบบควบคุมไม่ได้ / หงุดหงิดง่าย

•วิตกกังวล ซึมเศร้า รู้สึกเครียดแบบไม่มีเหตุผล

•ร้องไห้เองง่ายๆ เบื่อโลก อยากอยู่คนเดียว อยากหายไป

•นอนไม่หลับ หรือหลับๆ ตื่นๆ สมองไม่ยอมปิด

•น้ำหนักลดเร็ว กล้ามเนื้อหาย ผมร่วง ผิวแห้งลง

•ประจำเดือนมาน้อย หรือมาไม่สม่ำเสมอ

•อยากกินแป้งหรือของหวานมากเป็นพิเศษก่อนเมนส์

ถ้าอาการพวกนี้เกิดซ้ำๆ ทุกเดือน และเริ่มทำให้ใช้ชีวิตยากขึ้นเรื่อยๆ อย่าคิดว่าเป็นเรื่องปกติ ใครมีอาการแบบนี้อย่าลืมไปปรึกษาหมอครับ

3. ดูแล PMDD ยังไงดี?

เริ่มจากจัดการความเครียดและฮอร์โมนไปพร้อมกันซึ่งผมมองว่าการดูแล PMDD ต้องจัดการทั้งสองอย่างไปพร้อมกันครับ คือเรื่องของ ฮอร์โมนเพศ และ ความเครียดเรื้อรัง เพราะถ้าร่างกายยังคิดว่าเราอยู่ในโหมดเอาตัวรอด มันก็จะไม่ยอมผลิตฮอร์โมนเพศตามปกติเลย

-แนวทางดูแลที่พอทำได้มีแบบนี้ครับ

•กินมื้อเช้าให้ครบ ไขมันดี (เช่น MCT, น้ำมันมะกอก, Omega-3) + โปรตีนคุณภาพดี ช่วยให้ระดับน้ำตาลและฮอร์โมนเช้าไม่เหวี่ยง

•ไม่ต้องอดอาหารหักโหม ถ้าทำ IF แล้วรู้สึกล้า เครียด หรือหิวเกินไป แนะนำให้เบาลงหรือหยุดไปเลยก่อน

•คาร์บมื้อเย็นต้องมี โดยเฉพาะคนที่ผอมมาก หรือกล้ามเนื้อหาย แต่ต้องเลือกเป็นคาร์บดีๆ อย่าเช่นพวก

• ฟักทอง มัน ควินัว ลูกเดือย

•อย่ากลัวไขมัน: เพราะฮอร์โมนเพศหลายตัวสร้างจากไขมัน ถ้าไม่พอ ระบบฮอร์โมนรวนได้ง่ายมาก

•ออกกำลังกายให้เหมาะกับช่วงอาการ ถ้ารู้สึกล้า ไม่ต้องฝืน HIIT หรือ cardio หนักๆ เดินเบาๆ เล่นโยคะ หรือพักไปเลยก็ได้

4. ฮอร์โมนที่เกี่ยวข้องกับ PMDD มันมากกว่าตัวเดียวแน่นอน

จริงๆ แล้วร่างกายเราใช้ฮอร์โมนหลายตัวร่วมกันนะครับ ไม่ได้มีแค่เอสโตรเจนหรือโปรเจสเตอโรนเท่านั้น

Cortisol – ตัวหลักของความเครียด ถ้าสูงนานๆ จะกดการทำงานของฮอร์โมนเพศ

Progesterone – ถ้าลดลงมากๆ จะทำให้อารมณ์เหวี่ยงขึ้นๆ ลงๆ แบบไม่รู้ตัว

Estrogen – สมองของคนที่มี PMDD มักตอบสนองต่อเอสโตรเจนแรงกว่าปกติ

Serotonin – ตัวหลักที่ควรพูดถึงนะ เซโรโทนินคือสารสื่อประสาทแห่งความสุข

ที่ถูกกระทบจากการเปลี่ยนฮอร์โมน → ส่งผลตรงต่ออารมณ์ใน PMDD

Leptin – ถ้าร่างกายรู้สึกว่าพลังงานไม่พอ ระบบสืบพันธุ์จะมีปัญหาทันที

Melatonin – ถ้านอนดี ร่างกายจะฟื้นตัวได้ดีขึ้น ถ้านอนไม่ดี = ฮอร์โมนรวนหมด

5. นอนดี กินดี เกลือแร่ครบ + ปรึกษาหมอเมื่อจำเป็น

หลายคนอาจมองข้ามเรื่องง่ายๆ อย่าง “การนอน” หรือ “อาหาร” แต่จริงๆ แล้วสิ่งพวกนี้คือพื้นฐานที่ร่างกายต้องการมากที่สุด

-การนอนที่ดี ไม่ใช่แค่นอนนาน แต่ต้องหลับลึก ไม่ตื่นกลางดึก และตื่นมาแล้วสดชื่น

-แร่ธาตุสำคัญ เกลือแร่ธรรมชาติ (เช่น เกลือชมพู ดอกเกลือ เกลือดำ) ช่วยเรื่องระบบประสาทและสมดุลน้ำในร่างกาย แต่ถ้ามีโรคประจำตัวอย่างความดันสูงหรือโรคไต ควรปรึกษาแพทย์ก่อนเสริม

-ของหมักดีๆ อย่างนัตโตะ กิมจิ หรือโยเกิร์ตธรรมชาติ ช่วยบำรุงลำไส้ ซึ่งเป็นแหล่งผลิตสารสื่อประสาทกว่า 70% ของร่างกาย รวมถึงเซโรโทนินด้วย

-การรักษาทางการแพทย์ ถ้าอาการหนักจนกระทบชีวิตจริงๆ แพทย์อาจแนะนำยา SSRIs (เช่น fluoxetine, sertraline) หรือฮอร์โมนบำบัด ซึ่งถือว่าเป็นวิธีรักษาหลักของ PMDD ที่ได้รับการรับรอง

ถ้าใครกำลังสงสัยว่าอาการที่เป็นอยู่คือ PMDD หรือเปล่า อย่าปล่อยให้ผ่านไปเฉยๆ ครับ ลองจดบันทึกอาการแต่ละเดือนแล้วไปคุยกับแพทย์เพื่อหาคำตอบที่แน่ชัด เพราะบางอาการก็คล้ายกับภาวะซึมเศร้าหรือปัญหาทางจิตอื่นๆได้เหมือนกัน”

เรียกว่าเป็นภัยใกล้ตัวผู้หญิงหลายๆคนมากเลยค่ะ เพราะบางอาการเมื่อเป็นแล้วก็แทบจะแยกไม่ออกว่าสิ่งที่เป็นอยู่คืออะไรกันแน่ หากใครเช็กแล้วมีอาการข้างต้นก็อย่าลืมกลับมามองตัวเองและหาวิธีแก้ไขให้ดีที่สุดค่ะ สู้ๆนะคะ

ขอบคุณข้อมูลจาก เฟซบุ๊ก หมอเจด

https://www.facebook.com/share/p/1Bscbyn3dj

อารมณ์เหวี่ยง

ภัยเงียบ! หมอเจด โพสต์เตือน ผู้หญิงหลายคนอาจป่วย “PMDD” ไม่รู้ตัว