ไร่ลุงรัง เกษตรอินทรีย์ดีจัง

     เมล่อน เป็นผลไม้นอก ที่คนไทยเริ่มคุ้นชินมานับสิบปี เพราะปลูกได้ในบ้านเราสบาย ๆ 

     ว้นนี้เราพบ เมลอน ออร์แกนิก คือปลูกโดยปราศจากสารเคมีตั้งแต่กระบวนการเตรียมดิน รดน้ำ ให้ปุ๋ย จนถึงเด็ดมาจำหน่าย ..เส้นทางการผลิตนี้มาจากไร่ลุงรัง      ฟังชื่อไร่ก็น่าสนใจละค่ะ 

      "สวัสดีครับ ผมนี่ละครับลุงรัง "
      ผู้ชายร่างสูงสันทัดเดินมาแนะนำตัว เมื่อเราถามหาเจ้าของผลเมล่อนสีเขียวสวย ขนาดกำลังดี ที่เขียนกระดานดำบอกราคาไว้

      "ไร่ลุงรังปลูกพืชออร์แกนิกครับ เมล่อนพวกนี้ก็ออร์แกนิกทั้งหมด" เขาพูดควบกล้ำชัดเจนทุกคำน่าฟัง แต่เรื่องราวที่เราคุยกันต่อ ยิ่งน่าสนใจมากขึ้นอีก
       ลุงรัง มีชื่อจริงว่า รังสรรค์ โนนคำ อายุ50 ปีค่ะ
       " ผมเคยทำงานอยู่มูลนิธิแม่ฟ้าหลวง ที่กรุงเทพ และเชียงราย เดินทางขึ้นลงบ่อย พอเบื่อเลยมาปักหลักที่อุตรดิตถ์ ปลูกผักครับ "
        พื้นเพลุงรังเป็นคนสุรินทร์ แต่มีภรรยาเป็นสาวอุตรดิตถ์ค่ะ หลายปีก่อนลุงรังพบว่าเมืองนี้ดินดี น้ำดี อากาศดี ผู้คนก็น่ารัก จึงเริ่มลงมือทำการเกษตรอินทรีย์ บนพื้นที่ 10 ไร่ ในเขตอำเภอเมือง

     " ในไร่มีเป็ด มีไก่ ปลูกผัก ปลูกเมล่อนครับ เมล่อนนี่จะปลูกเป็นรอบไปตลอดปี รอบละ 3-4 เดือน ปีหนึ่งก็ได้ 3 รอบ เอามาขายแบบไม่ชั่งน้ำหนัก แค่ดูขนาดกะ ๆ เอา ลูกนี้ 180 บาท ลูกนี้ 150 "

       ทุกวันอังคาร ลุงรังกับเพื่อนเกษตรกรเครือข่ายเกษตรอินทรีย์ด้วยกัน จะมีนัดมาจัดตลาดเล็ก ๆ จำหน่ายผลผลิตจากสวนจากไร่ ที่โรงพยาบาลอุตรดิตถ์ ใจกลางเมือง เกษตรกรบางคนทำขนมกล้วย ขนมมัน ข้าวพันผัก อาหารประจำถิ่น บางคนทำน้ำสมุนไพร เก็บมะเขือ เก็บผัก เก็บเมล็ดพันธุ์พืชมาแบ่งขาย บางคนเด็ดมะละกอมาตำส้มตำขายมือเป็นระวิง เป็นกิจกรรมที่ชื่นใจทั้งผู้ขาย และผู้ซื้อ ซึ่งก็มีทั้งแพทย์ พยาบาล เจ้าหน้าที่ และญาติผู้ป่วย ให้ได้บริโภคอาหารสด สะอาด สบายใจ

     " สมาชิกกลุ่มเกษตรอินทรีย์มี 20 ราย ผลิตผลไม่ซ้ำกันครับ ประธานตลาดที่ดำเนินการ คือคุณอัฐพงศ์ โมลีนักกิจกรรมบำบัดที่ รพ.อุตรดิตถ์ เป็นศูนย์กลางรวมพ่อค้าแม่ค้า ดึงคนที่ทำเกษตรอินทรีย์มารวมกัน        วันอังคารเราจะมาขายที่โรงพยาบาล "

     ผลิตผลอินทรีย์ ได้มาจากการทำเกษตรอินทรีย์ ซึ่งมีกระบวนการธรรมชาติ ที่คนยุคใหม่ไม่คุ้นชิน เพราะคนส่วนใหญ่เติบโตมากับพืชผลที่อุดมไปด้วยปุ๋ยเคมี ยาฆ่าหญ้า สารเคมีกำจัดวัชพืช ยาฆ่าแมลง     ทุกวันนี้เราต่างรู้กันดีว่า การทำเกษตรอินทรีย์ งดเว้นสารเคมีนั้นดีต่อสุขภาพ ทั้งผู้ปลูก และผู้บริโภค    เกษตรกรต้องปรุงดิน ใช้ปุ๋ยที่หมักเอง มีแหล่งน้ำสะอาดของตนเอง แปลว่าต้องใจรักจริง ๆ

   ปกติแล้วหากเกษตรกรต้องการ"ตราประทับ" หรือ Logo ยืนยันว่าเป็นพืชผลorganic ที่ภาษาไทยเรียกเกษตรอินทรีย์ ต้องมีหน่วยงานมาจัดการค่ามาตรฐาน มีขั้นตอนยุ่งยาก ไม่ทันใจ ไม่สะดวก
       " การจัดการพื้นที่กันชนมันยาก การจะล้อมพื้นที่สิบไร่ใช้เงินเป็นล้าน ทำไม่ได้ครับ บางคนเขาอยู่ในป่า อยู่ไกลๆ ไม่มีทางที่สารเคมีจะไปถึงอยู่แล้ว แหล่งน้ำก็สะอาด สำหรับเครือข่ายเรา ความซื่อสัตย์ช่วยได้ "
      ฟังเป็นเมืองในอุดมคติ แต่ทำได้จริง ลุงรังอธิบายว่า
    " เรามีวิธีตรวจสอบกันเองครับ มีคณะกรรมการไปดูด้วยว่าออร์แกนิกจริง ๆ
      ซึ่งที่เรานำผลผลิตมาขายที่โรงพยาบาลอุตรดิตถ์ได้ เพราะ..
      1.มีการตรวจสุขภาพคนขาย ตรวจเลือดว่าปนเปื้อนในสารเคมีไหม ถ้ามี ตัดออก สุขภาพความเป็นอยู่ของเกษตรกรคือตัวชี้วัดครับ
      2. รพ.อุตรดิตถ์มาเอาของจากเราไปตรวจก่อนขาย ทำให้ รพ.รับประกันได้ว่า ผลผลิตปลอดภัย
วิธีนี้เชื่อถือได้ สมมตินะครับ สมมติถ้ามีคนกินส้มตำป้าอ้อย หรืออาหารจากเจ้าไหนแล้วท้องเสีย สืบได้ว่าเพราะใครนี่จบทั้งตลาดนะครับ เพราะฉะนั้น ส้มตำป้าอ้อยจะต้มปลาร้าสุก ลวกปูสุก ทุกอย่างสะอาดแน่นอน 
      Model นี้ไม่มีที่อื่น "
     

       เราเห็นว่าป้าอ้อยตำส้มตำไม่หยุดมือตั้งแต่เปิดตลาดนัด และแม้คนอื่นทยอยเก็บร้านหลังเที่ยง ลูกค้าป้าอ้อยก็ยังต่อคิว วันอังคารจึงนับเป็นวันอร่อยของชาวโรงพยาบาลอุตรดิตถ์ โดยเฉพาะคนที่มาเฝ้าไข้ มีแหล่งอาหารพื้นบ้านอร่อย นอกเหนือจากร้านค้าและโรงอาหารของโรงพยาบาล        การขายสินค้าในตลาดนัดเป็นหนึ่งช่องทางรายได้ นอกเหนือจากที่มีร้านค้าให้ส่งพืชผักขายประจำอยู่แล้ว แต่เหนือกว่ารายได้ คือการได้มีสังคม ได้พบปะพูดคุยกัน       " คนอุตรดิตถ์โชคดี เป็นเมืองเล็ก ๆ บางคนในตลาดมาขายเพราะอยากมาคุย ยอดขายพันนึง-แปดร้อยบาท ก็อยู่ได้แล้ว แค่ขอได้มีเพื่อน มีสังคม ได้คุยกันครับ "

         เงินจึงไม่ใช่เป้าหมายแรก ของเกษตรอินทรีย์ 

       " ทำอินทรีย์ ต้นทุนสูงกว่าเกษตรแบบอื่นครับ กำไรน้อย ได้กำไรครึ่งนึงก็ดีใจแล้ว "

       สำหรับไร่ลุงรัง นอกจากเมล่อน ยังมีผักอื่น ๆ เช่นผักบุ้งที่ส่งขายร้านอาหารใกล้เคียงไร่เป็นส่วนใหญ่ เช่นที่ครัวแม่แห้ง เป็นต้น        เมล่อนเป็นพืชต่างถิ่น ต้นกำเนิดอยู่แถวอัฟริกา อินเดีย อากาศแล้งร้อนกว่าบ้านเรา ดังนั้น เมื่อมาอยู่ในที่ดินดี น้ำดี แดดจัด ผลผลิตจึงงอกงามดี แต่ที่ผ่านมา เรามักได้ยินข่าวการปลูกที่ใช้สารเคมีเต็มพิกัด ใส่ยาและปุ๋ยไม่มีการพัก แม้แต่ผู้ปลูกบางแห่งก็บอกว่าอย่ากินติดต่อกันให้มากนัก แต่เมื่อมาพบการปลูกแบบปลอดสารเคมีโดยสิ้นเชิง เป็นเมล่อนออร์แกนิก ก็ทำให้เราติดใจ จนแทบจะอยากปลูกเอง        แต่รู้ว่าไม่ง่าย..

       " หลังผสมดอก 20 วัน ก็ได้ผล ช่วงนี้ถ้าจะเขียนตัวหนังสือ ก็ทำได้ตอนนี้ละครับ สะกิดที่ผิวเขาได้เลย พอผลโต ก็จะเป็นลายตามที่วาดหรือเซ็นไว้ ..เมลอนชอบแดด ถ้าแดดดีๆ 55 วันก็เก็บได้ พวกนี้เป็นพืชล้มลุกมีวงจรชีวิต 3 เดือน พอเก็บผลแล้วก็ปรับดิน 1 เดือน ปรุงดินให้เรียบร้อย ปลูกต่อ          ถ้าเป็นที่ญี่ปุ่นนี่เขาปลูกได้ปีละหน บ้านเราโชคดีที่ปลูกได้ทุกฤดู "

 คุณรังสรรค์เคยทำงานอาร์ต ดูแลกิจกรรมไร่แม่ฟ้าหลวง ไม่มีความรู้เรื่องเกษตร เมื่อตั้งใจจะเป็นเกษตรกร ใช้ชื่อลุงรัง ก็เป็นเกษตรกรยุคใหม่ องค์ความรู้ตั้งต้นก็มาจากอินเตอร์เน็ต          จากนั้นลุงรังก็เลือกเส้นทางเกษตรอินทรีย์  และดำเนินตามรอยทฤษฎีใหม่ของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 9 เรียนรู้ทฤษฎีและปฏิบัติจากศูนย์กสิกรรมธรรมชาติมาบเอื้อง มูลนิธิกสิกรรมธรรมชาติ ที่มี อ.ยักษ์ ดร.วิวัฒน์ ศัลยกำธร เป็นผู้ให้วิชา          " ผมมีที่ 10 ไร่ เป็นเกษตรทฤษฎีใหม่ 3 ไร่ ก็ปลูกพืชในโคกหนองนาโมเดล ส่วนอีก 7 ไร่ ทำนาครับ ผมเปิดไร่ให้คนทั่วไป เข้าดูการจัดการพื้นที่ได้ "

         หลังจากลงมือทำเองจนได้ผล ลุงรังก็กลายเป็นต้นแบบ smartfarmer จ.อุตรดิตถ์  ไร่ลุงรังวันนี้กลายเป็นแหล่งเรียนรู้ ให้ผู้สนใจเข้ามาดูงาน

         ไม่ใช่เพียงผู้ใหญ่ เกษตรกรต่างถิ่น ที่มาให้ลุงรังได้แบ่งปันประสบการณ์ดีๆ แต่เด็ก ๆ ตัวน้อยตัวนิด ก็มีโอกาสมาสนุกเรียนๆ เล่นๆ ที่ไร่ลุงรังด้วย
         ภาพเด็ก ๆ สนุกกับดินหญ้าจอบเสียม เก็บไข่ เจียวเอง ได้กลิ่นดินอิงหญ้า คลุกฝุ่น ไต่สะพานไม้ ให้ความสุขมากกว่าเงิน
       

           พื้นที่ไร่ลุงรังกลายเป็นสนามเด็กเล่นขนาดย่อมๆ ในโครงการ "เปิดไร่ให้เล่น" เพื่อเรียนรู้เสริมทักษะสร้างแรงบันดาลใจในการเป็นเกษตรกรตัวน้อย  ลุงรังเปิดไร่ให้เด็ก ๆ มาเล่นกับงานอาชีพเกษตรอินทรีย์ทุกวันอาทิตย์ หวังว่าจะสร้างประสบการณ์ให้เด็กรุ่นใหม่ค้นพบตัวตนเร็วกว่ารุ่นลุง เด็ก ๆ จะมาฟัง มาทดลอง มามอง มาคิด มาใช้ชีวิตช่วงบ่ายเย็น  เรียนรู้วิธีปลูกผักออร์แกนิกกินเอง เป็นกิจกรรมที่ไม่ทำรายได้ แต่ไม่ขาดทุน           " ผมคืนทุนตั้งแต่มาอยู่ที่นี่แล้วครับคืนด้วยสภาพจิตใจ สภาพอากาศ สภาพแวดล้อมดี อันนี้นผมถือว่าคืนทุนแล้ว "           ลุงรังมีคำแนะนำจากประสบการณ์ตนเอง ว่าคนทำเกษตรต้องเปิดหูเปิดตาให้กว้าง ไม่ต่างจากอาชีพอื่น และต้องรู้จักตัวเองให้ไว          " เราอยู่คนเดียวไม่ได้ การสื่อสาร ทำให้เราไม่หลุดจากโลก           ผมมาอยู่ปีแรกบกพร่องเรื่องการสื่อสาร ขาดการติดต่อ หลุดจากโลก แปลกแยก หลอมรวมกับคนอื่นลำบาก แรงงานภาคเกษตรก็หายาก เด็กๆก็เข้าเมืองกัน กว่าจะพบตัวเองก็ป่วยกลับมา .."

            แค่การนั่งดูเด็ก ๆ สนุกกับการเก็บไข่ เจียวไข่ เพาะเมล็ดพันธุ์ หรือแม้แต่วิ่งเ่ล่นยิงปืนก้านกล้วย ก็ทำให้มีพลังเพิ่มแล้ว

          " คนส่วนใหญ่ มัวไปใช้ชีวิต จนไม่เหลือชีวิต กว่าจะกลับมาบ้านเกิด หรือกว่าจะรู้ว่าควรทำอะไร ก็ไม่ทันแล้ว มัวรอเกษียณ จะจับจอบเสียมไหวไหม "
            ลุงรังพูดน่าคิดค่ะ 
           " เป้าหมายที่สุดผมอยู่ที่ ..หลุมฝังศพที่นี่   
           แปลว่าถ้าคิดว่าจะอยู่ที่นี่ เราก็จะต้องทำให้ดีที่สุด
           เป้าหมายจริงๆคือมีความสุข รูปแบบไหนก็ได้ ใครทำเยอะก็เรื่องของเขา เราทำงานให้มีความสุขดีกว่า
           ถ้าผมอยากรวย ผมทำโรงเรือนสัก 10 โรงก็ได้ แต่ถ้าทำมากไป ..ผมไม่ได้ใช้ชีวิต "
           ลุงรังผู้มีความสุขเป็นเป้าหมายเกษตรอินทรีย์ สรุปเรื่องเล่าชัดถ้อยชัดคำ ๐๐

ติดต่อ ไร่ลุงรัง 0816437386