เตือนนิสัยเล็กๆ หลังตื่นนอน ถ้าไม่กินน้ำ-กลั้นฉี่ -โดฟกาแฟ อาจเสี่ยงเป็น “นิ่ว”

เชื่อว่าหลายคนคิดว่านิ่วเกิดจากการกินเค็มหรือดื่มน้ำน้อยทั้งวัน  

แต่ความจริงคือ พฤติกรรมช่วงเช้ายิ่งหลังตื่นนอน นี่เเหละสำคัญ 

เมื่อวันที่ 20 ม.ค.69 ที่ผ่านมา นพ.เจษฎ์ บุณยวงศ์วิโรจน์ รองผู้อำนวยการโรงพยาบาลมหาราชนครราชสีมา โพสต์ถึงอาการที่คนทำหลังตื่นนอน ชอบทำเเต่มักไม่รู้ตัวว่าสงผลให้ร่างกายป่วยได้ ผ่านเฟซบุ๊กชื่อ “หมอเจด” ซึ่งระบุว่า… 

พฤติกรรม “ช่วงเช้า” หลังตื่นนอน เป็นช่วงสำคัญมาก เพราะร่างกายขาดน้ำมาทั้งคืน ปัสสาวะจะเข้มข้นเป็นพิเศษ ถ้าเริ่มวันผิด ไตจะรับภาระหนักตั้งแต่ยังไม่พ้นเตียง 

1. ตื่นแล้วไม่ดื่มน้ำ ปล่อยไตทำงานในภาวะขาดน้ำต่อ 

หลังนอน 6–8 ชั่วโมง ร่างกายอยู่ในภาวะขาดน้ำ ปัสสาวะจะเข้มข้น มีแคลเซียม กรดยูริก และของเสียสูง ถ้าตื่นมาแล้วไม่ดื่มน้ำทันที ไตจะต้องกรองของเข้มข้นต่อ ทำให้สารเหล่านี้ตกผลึกง่าย เป็นจุดเริ่มของนิ่วโดยไม่รู้ตัว ยิ่งคนวัย 40+ หรือคนที่เคยมีนิ่วมาก่อน จะเสี่ยงมากกว่าปกติ 

2. ดื่มกาแฟก่อนน้ำเปล่า ทำให้ปัสสาวะเข้มขึ้นอีก 

หลายคนตื่นมารีบคว้ากาแฟ โดยยังไม่ได้ดื่มน้ำ กาแฟมีฤทธิ์ขับปัสสาวะ ทำให้ร่างกายเสียของเหลวเพิ่ม ในขณะที่ไตยังขาดน้ำอยู่ ผลคือ ปัสสาวะยิ่งเข้มข้น สารก่อการตกตะกอนยิ่งสูง ความเสี่ยงนิ่วจึงสะสมแบบเงียบ ๆ โดยเฉพาะนิ่วแคลเซียมและนิ่วยูริก 

3. กลั้นปัสสาวะตอนเช้า เพราะรีบหรือขี้เกียจลุก 

ตอนเช้าเป็นช่วงที่ปัสสาวะเข้มข้นที่สุด ถ้ากลั้นไว้นาน สารที่พร้อมจะตกผลึกจะมีเวลาจับตัวกันมากขึ้น การกลั้นปัสสาวะบ่อย ๆ ทำให้ความเสี่ยงนิ่วและการติดเชื้อทางเดินปัสสาวะเพิ่มขึ้นแบบไม่รู้ตัว โดยเฉพาะคนที่ตื่นสาย รีบออกจากบ้าน หรือทำงานเร่ง ๆ ทุกเช้า 

4. ออกกำลังกายเช้าหนัก โดยไม่เติมน้ำก่อน 

การวิ่ง เดินเร็ว หรือเวทเทรนนิ่งตอนเช้าเป็นเรื่องดี แต่ถ้าทำทั้งที่ร่างกายยังขาดน้ำ เหงื่อจะยิ่งดึงน้ำออกจากเลือด ทำให้ปัสสาวะยิ่งเข้มข้น ไตต้องทำงานหนักขึ้นหลายเท่า คนที่ออกกำลังกายเช้าแต่ดื่มน้ำน้อย มีโอกาสเกิดนิ่วมากกว่าคนที่ขยับตัวช่วงอื่นของวัน 

5. กินอาหารเค็มหรือโปรตีนจัดตั้งแต่มื้อเช้า 

อาหารเช้าที่มีโซเดียมสูง หรือโปรตีนสัตว์จัด เช่น ไส้กรอก เบคอน หมูแดดเดียว จะเพิ่มแคลเซียมและกรดยูริกในปัสสาวะตั้งแต่ต้นวัน ถ้าเริ่มวันด้วยของเค็มจัด โดยยังดื่มน้ำน้อย โอกาสที่สารเหล่านี้จะตกผลึกเป็นนิ่วจะสูงขึ้นแบบสะสมระยะยาว

จริงๆเราลดเสี่ยงนิ่วได้ แค่ทำแบบนี้ไม่ต้องรอให้ปวดหลัง ปวดเอว หรือปัสสาวะเป็นเลือดก่อนค่อยแก้นะ  เริ่มจากตื่นมา ดื่มน้ำเปล่า 1–2 แก้วทันที เพื่อเจือจางปัสสาวะ ไล่ของเสียที่เข้มข้นจากทั้งคืน จากนั้น เข้าห้องน้ำให้เร็ว ไม่กลั้นปัสสาวะแล้วค่อยดื่มกาแฟหรือชาได้ภายหลังอย่างน้อย 20–30 นาทีหลังจากดื่มน้ำเปล่าแล้ว หรือถ้าออกกำลังกายเช้า ให้ดื่มน้ำเปล่าก่อนเสมอและเลือกอาหารเช้าที่ไม่เค็มจัด ไม่โปรตีนหนักเกินไปทำสม่ำเสมอ ไตจะไม่ต้องทำงานในสภาพเสี่ยง นิ่วก็เกิดยากขึ้นมาก 

ย้ำว่านิ่วไม่ได้เกิดแค่จากสิ่งที่เรากินทั้งวัน แต่เริ่มจากวิธีใช้ร่างกายหลังตื่นนอน ถ้าตื่นมาไม่ดื่มน้ำ กลั้นปัสสาวะ ดื่มกาแฟก่อนน้ำ หรือเหงื่อออกทั้งที่ยังขาดน้ำ ไตจะทำงานในสภาพเสี่ยงทุกเช้า ถ้าอยากลดนิ่วจริง เริ่มง่ายที่สุดคือ ดื่มน้ำทันทีหลังตื่น ลุกเข้าห้องน้ำ ไม่เร่งกาแฟ และเติมน้ำก่อนขยับตัวแรง ๆ ไตจะเบาลงเยอะ  ลูกเพจอีจันลองทำตามกันดูนะคะ