เมืองลับเเล จ.อุตรดิตถ์ เเห่งนี้ นอกจากผู้คนจะน่ารัก พืชผักผลไม้จะสมบูรณ์ วิถีชีวิตเเละความเป็นอยู่ ที่มีเสน่ห์น่าหลงไหลเเล้ว เท่านั้นยังไม่พอ เพราะเมืองลับเเลเเห่งนี้ ยังมีเรื่องลี้ลับเเละความเชื่อที่ซ่อนอยู่มากมาย

มาเริ่มกันตั้งเเต่ชื่อเลย ลับเเล ที่คนต่างเข้าใจว่า เมืองเร้นลับที่พบได้โดยบังเอิญ บางครั้งเรียกว่า เมืองแม่ม่าย เพราะเชื่อว่าในเมืองนั้นมีเฉพาะหญิงม่าย

เเต่เเท้จริงเเล้ว เพราะที่นี่เคยเป็นป่าดงดิบที่อุดมสมบูรณ์ มีเทือกเขาล้อมรอบ มีที่เนินเขาสลับกับที่ราบ คนที่ไม่คุ้นเคยกับภูมิประเทศ หากเข้ามามักจะหลงทางเสมอ

ส่วนเรื่องที่ว่าเมืองนี้มีเเต่เเม่ม่าย ก็ไม่จริงซะทั้งหมด เพราะที่นี่ ส่วนใหญ่ผู้ชายก็จะขึ้นภูเขาไปทำสวน ก็จะมีเเต่ผู้หญิงที่อยู่บ้าน

เเละอีกหนึ่งเรื่องที่ทำให้หลายคนยังสงสัย ทำไมถึงเรียกเมืองนี้ว่าเมืองเเม่ม่าย

เรื่องนี้เริ่มจากนิทานหรือตำนานเรื่องหนึ่งที่เล่าว่า ครั้งหนึ่งมีชายคนหนึ่ง เข้าไปในป่า ได้เห็นหญิงสาวสวยหลายคนเดินออกมา ผู้หญิงทุกคนก็เอาใบไม้ที่ถือมาไปซ่อนไว้ในที่ต่างๆ แล้วก็เข้าไปในเมือง ด้วยความสงสัยชายคนนั้น จึงแอบหยิบใบไม้มาเก็บไว้ใบหนึ่ง พอตกบ่ายสาวๆ ก็กลับมา ต่างก็หาใบไม้ที่ตนซ่อนไว้ ใครที่หาเจอเเล้ว ก็จะถือใบไม้นั้นเดินหายลับไป

เเต่มีหญิงสาวคนหนึ่ง หาใบไม้ไม่พบ เพราะชายหนุ่มแอบหยิบมา เธอกระวนกระวายมาก ชายหนุ่มจึงปรากฏตัวให้เห็นและคืนใบไม้ให้ โดยมีข้อแลกเปลี่ยนคือ ขอติดตามนางไปด้วยเพราะเขา อยากเห็นเมืองลับแล หญิงสาวก็ยินยอม นางจึงพาชายหนุ่มเข้าไปยังเมือง

ซึ่งชายหนุ่มสังเกตเห็นว่าทั้งเมืองมีแต่ผู้หญิง นางอธิบายว่าคนในหมู่บ้านล้วนมี ศีลธรรม ถือวาจาสัตย์ ใครประพฤติผิดก็ต้องออกจากหมู่บ้านไป ผู้ชายส่วนมากมักไม่รักษาวาจาสัตย์จึงต้องออกจากหมู่บ้านกันไปหมด อยู่ไปอยู่มาทั้งคู่จึงเกิดความรักจนมีบุตรชายด้วยกัน 1 คน

เเละเเน่นอนเมื่อคนผิดสัญญา ก็ต้องได้รับโทษ

เรื่องนี้เริ่มต้นที่ วันหนึ่งภรรยาไม่อยู่บ้าน สามีต้องเลี้ยงลูก จู่ๆลูกก็ร้องหาเเม่เเละไม่ยอมหยุด พ่อจึงบอกลูกว่า “แม่มาแล้วๆ” ทั้งที่เเม่ยังไม่มา เเต่แม่ภรรยาดันมาได้ยินเข้า ก็โกรธมากที่ลูกเขยโกหก เมื่อลูกสาวกลับมาจึงเล่าเรื่องทั้งหมดให้ฟัง

พอภรรยาได้ยิน ก็เสียใจมากที่สามีไม่รักษาคำสัญญา จึงบอกให้สามีออกจากหมู่บ้านไป เเต่ด้วยความรัก เธอก็จัดหาย่ามใส่เสบียงอาหารและของใช้ที่จำเป็นให้สามี พร้อมทั้งขุดหัวขมิ้นใส่ลงไปด้วยเป็นจำนวนมาก จากนั้นก็พาสามีไปยังชายป่า ชี้ทางให้ แล้วนางก็กลับไปเมืองลับแล

ชายหนุ่มไม่รู้จะทำอย่างไรก็จำต้องเดินทางกลับบ้านตามที่ภรรยาชี้ทางให้ ระหว่างทางที่เดินไปนั้น เขามีความรู้สึกว่าถุงย่ามที่ถือมาหนักขึ้นเรื่อยๆ และทางก็ไกลมาก จึงหยิบเอาขมิ้นที่ภรรยาใส่มาให้ทิ้งจนเกือบหมด

เเต่เดินทางกลับไปถึงหมู่บ้านเดิม ญาติๆต่างก็ซักถามว่าหายไปอยู่ที่ไหนมาเป็นเวลานาน ชายหนุ่มจึงเล่าให้ฟัง รวมทั้งเรื่องขมิ้นที่ภรรยาใส่ย่ามมาให้แต่เขาทิ้งไปเกือบหมด เหลืออยู่เพียงแง่งเดียว พร้อมทั้งหยิบขมิ้นที่เหลืออยู่ออกมา ปรากฏว่าขมิ้นนั้นกลับกลายเป็นทองคำ

ชายหนุ่มรู้สึกแปลกใจและเสียดาย จึงพยายามย้อนไปเพื่อหาขมิ้นที่ทิ้งไว้ ปรากฏว่าขมิ้นเหล่านั้นได้งอกเป็นต้นไปหมดแล้ว และเมื่อขุดดูก็พบแต่แง่งขมิ้นธรรมดาที่มีสีเหลืองทอง แต่ไม่ใช่ทองเหมือนแง่งที่เขาได้ไป

เรื่องราวเล่าขาน

เรื่องลับๆของเมืองลับเเล คนเมืองลับเเล ห้ามพูดโกหก ถ้าผิดสัญญา ต้องลาจากเมือง?