สายมูที่เคยไปเที่ยวภาคเหนือ หรือเชียงรายเชียงใหม่ ควจะคุ้นชื่อกับสัตว์ในตำนานอย่าง แมงสี่หูห้าตา ตามตำนานของวัดพระธาตุดอยเขาควายแก้ว จ.เชียงราย เชื่อกันว่า แมงสี่หูห้าตา มีลักษณะตัวอ้วนและเตี้ย มีกายภาพอย่างหมี และมีขนยาวสีดำปกคลุมร่างกาย นอกจากนี้ยังมีหูสองคู่และมีตาห้าดวง โดยที่ดวงตาของแมงสี่หูห้าตาเป็นสีเขียว รับประทานถ่านไฟร้อนเป็นอาหาร และมูลของแมงสี่หูห้าตานี้เป็นทองคำ

ในขณะที่ตามตำนาน แมงสี่หูห้าตา ที่ครูบาเจ้าชัยยะวงศาพัฒนา แห่ง จ.ลำพูน เขียนขึ้น ว่า ลักษณะของ แมงสี่หูห้าตาไว้อีกแบบหนึ่ง โดยมีลักษณะคล้ายลิง และเรียก “พญาวานรสี่หูห้าตา” กับทั้งยังได้เชื่อมโยงสัตว์นี้เข้ากับหลักธรรมทางพุทธศาสนาด้วย โดยว่าจำนวนสี่หูและห้าตานั้นที่แสดงถึงหลักธรรมพรหมวิหาร 4 และ ศีล 5

ส่วนการจัดสร้าง การสร้าง แมงสี่หูห้าตา หรือ พระอินทร์จำแลง กินไฟถ่ายเป็นทอง) สร้างขึ้นจากนิทานพื้นของชาวล้านนาเล่าขานกันมาว่า กาลครั้งหนึ่งในสมัยพุทธกาล มีชายหนุ่มกำพร้าผู้หนึ่งฐานะยากจนขัดสนมาก มีที่ดินทำกินเพียงน้อยนิดไว้สำหรับปลูกข้าว มีอยู่ปีหนึ่งเกิดความแห้งแล้งต้นข้าวที่ปลูกไว้แห้งตายไปมากพอสมควร

มีพระอินทร์บนสวรรค์องค์หนึ่งซึ่งมองเห็นชีวิตความเป็นอยู่ของชายหนุ่มผู้นี้ จึงอยากช่วยเหลือให้พ้นจากความทุกข์ยาก จึงจำแลงกายมาปรากฏเป็นสัตว์ประหลาดตัวหนึ่ง ซึ่งมีหูสี่หู มีดวงตาห้าดวง มาทำลายต้นข้าวในนา บังเอิญชายหนุ่มได้มาพบเห็น จึงเกิดความโมโห คิดจะฆ่าสัตว์ตัวนี้แต่ก็ไม่มีอาวุธใดทำร้ายได้ จึงคิดหาวิธีดักจับจนกระทั่งจับได้ จึงนำมาผูกติดไว้กับต้นเสากระท่อมที่พัก

พอตกเย็นชายหนุ่มก็ได้นำอาหารมาให้สัตว์ประหลาดตัวนั้นกิน แต่มันไม่ยอมกินอาหารแต่อย่างใด กลับยืนตัวสั่นดูเหมือนว่ากำลังหนาวจัด คงต้องการความอบอุ่น ชายหนุ่มจึงหาฟืนมาก่อไฟให้มัน และในขณะที่ชายหนุ่มจะเข้าพักผ่อนภายในกระท่อมเห็นสัตว์ประหลาดตัวนั้นกำลังจับถ่านไฟก้อนแดงๆ ที่กำลังร้อนจัดกินเข้าไป อย่างไม่รู้สึกร้อนแต่อย่างใด

จนกระทั่งชายหนุ่มเผลอหลับไป เมื่อตื่นขึ้นมาตอนเช้าก็ต้องตกตะลึง เมื่อพบว่าสัตว์ประหลาดที่กินถ่านไฟก้อนแดงๆ เข้าไปได้ถ่ายออกมาเป็นทองคำ ชายหนุ่มกำพร้าจึงนำทองคำไปขายจนเกิดความร่ำรวย จึงได้ข้อคิดว่า ถ้าชายหนุ่มกำพร้าใจร้อนฆ่าสัตว์ประหลาดตายเขาก็คงยากจนเหมือนเดิม คงเป็นเพราะมีความเมตตาที่คิดละเว้นชีวิตต่อสัตว์ประหลาดตนนั้น

ถึงแม้จะเกิดความโมโหที่สัตว์ประหลาดมาทำลายต้นข้าวในนา ดังนั้นอยากให้ทุกคนหมั่นรักษาศีล ภาวนาให้มากๆ และมีพรหมวิหาร 4 คือ เมตตา กรุณา มุทิตา อุเบกขา ถ้าคนเรายึดถือสิ่งเหล่านี้ได้ชีวิตเราจะพบแต่ความสุขตลอดกาล

วิธีบูชาสี่หูห้าตา (พระอินทร์จำแลง) ตั้งนะโม 3 จบ ระลึกถึงคุณพระพุทธ คุณพระธรรม คุณพระสงฆ์ คุณพระอินทร์เทพจำแลงสี่หู ห้าตา และสงบจิตแล้วภาวนาพระคาถาว่า

“พุทโธ อยู่หลัง พุทธัง อยู่หน้า ตัวข้า อยู่กลาง เวเวสิ…(ใช้ป้องกันภัย) ระตะนัง ปุระโต อาสิ…(ใช้เสกของกินดีมาก)มหาลาโภ ภะวันตุเม…(ใช้ขอลาภ) อิติปิโส ภควา เงินทองไหลมา อิติปิโส ภควา เงินคำไหลมา อิติปิโส ภควา เงินทองและเงินคำไหลมา เทมา หาข้าพเจ้าเสมอ”

ทั้งนี้มีคติความเชื้อ เมื่ออธิษฐานในสิ่งที่ควรแล้วจะสมปรารถนาทุกประการ

สัตว์ตำนาน

เปิดตำนานแมงสี่หูห้าตา กินถ่านไฟ ถ่ายเป็นทอง ใครบูชามีแต่ราย