สุดยอด! ดวงอาทิตย์ประดิษฐ์เครื่องแรกของไทยและอาเซียน
กราฟฟิก
8 มิถุนายน 2566

คุณรู้ไหมว่า …ดวงอาทิตย์ประดิษฐ์ เครื่องแรกในอาเซียน อยู่ที่ประเทศไทย
วันที่ 7 มิ.ย.66 เพจเฟซบุ๊ก ศูนย์ปฏิบัติการนายกรัฐมนตรี – PMOC ได้เผยแพร่ข้อมูลว่า ไทยพัฒนาเครื่องสร้างดวงอาทิตย์ประดิษฐ์ “เครื่องโทคาแมค” เครื่องแรกของประเทศ ตั้งเป้า 10 ปีสำเร็จ ส่งออกพลังงานสะอาด เพื่ออนาคตคนไทย สร้างรายได้ให้ประเทศ

พร้อมระบุว่า ประเทศไทยเป็นประเทศแรกในอาเซียน (ASEAN) ที่มีเครื่องโทคาแมคเพื่อสร้าง “ดวงอาทิตย์ประดิษฐ์ ” อภิมหาโปรเจคของประเทศ ที่ระดมนักวิทย์มือหนึ่งทั่วประเทศเพื่อร่วมสร้างความมั่นคงทางพลังงานให้กับประเทศในอนาคต
โครงการพัฒนา “ดวงอาทิตย์ประดิษฐ์” หรือที่มีชื่อเรียกว่า “เครื่องโทคาแมค” เครื่องแรกของประเทศไทย ที่จ.นครนายก จะเป็นแหล่งพลังงานสะอาดแห่งอนาคตเพื่อคนไทย เหมือนกับพลังงานที่เกิดจากปฏิกิริยานิวเคลียร์ฟิวชันที่เกิดขึ้นบนดวงอาทิตย์
เครื่องโทคาแมค เป็นเครื่องควบคุมการผลิตพลังงานไฟฟ้าจากปฏิกิริยาฟิวชัน เลียนแบบการทำงานของดวงอาทิตย์ เป็นอุปกรณ์กักเก็บพลาสมาพลังงานสูง โดยใช้สนามแม่เหล็ก ซึ่งปลอดภัยและเป็นมิตรกับโลก
พลังงานสะอาดจากปฏิกิริยานิวเคลียร์ฟิวชันสามารถนำไปใช้ในอุตสาหกรรมการผลิตได้มากมาย เช่น เป็นพลังงานสะอาดที่ทดแทนพลังงานฟอสซิล เพื่อช่วยลดภาวะโลกร้อน สามารถนำไปทดแทนโรงไฟฟ้านิวเคลียร์รูปแบบเดิมได้

ประเทศไทยสามารถทำเรื่องนี้ได้เป็นประเทศแรกในอาเซียน และจะเป็นไม่กี่ประเทศในโลกที่สามารถสร้างดวงอาทิตย์ประดิษฐ์หุ้มความร้อนด้วยพลาสมาได้ และมีความปลอดภัย
ภายในเวลาไม่เกิน 10 ปี ประเทศไทยจะสามารถสร้างเครื่องโทคาแมคได้สำเร็จ และประเทศไทยจะมีความมั่นคงทางพลังงาน มีพลังงานสะอาดใช้ และสามารถส่งออกพลังงานเหล่านี้ ไม่เกิน 30 ปี ไทยจะมีโรงงานไฟฟ้าฟิวชัน พลังงานจากดวงอาทิตย์ประดิษฐ์
ความเป็นมาของ “เครื่องไทยโทคาแมค-1”
สถาบันเทคโนโลยีนิวเคลียร์แห่งชาติ (องค์การมหาชน) หรือ สทน. ได้รับมอบเครื่องโทคาแมค จาก สถาบันพลาสมาฟิสิกส์ ประเทศจีน (Institute of Plasma Physics of Chinese Academy of sciences : ASIPP) ตามข้อตกลงความร่วมมือที่ลงนามเมื่อเดือนสิงหาคม 2560 เพื่อให้นำมาใช้ศึกษาวิจัยการใช้ประโยชน์จากการจำลองปฏิกิริยานิวเคลียร์ฟิวชันเพื่อสร้างให้เกิดพลาสมาอุณหภูมิสูง เป็นการจำลองปฏิกริยานิวเคลียร์ฟิวชันที่เกิดตามธรรมชาติบนดวงอาทิตย์ให้เกิดขึ้นบนโลก


ก่อนส่งมอบเครื่อง ASIPP ได้มีการฝึกอบรมให้กับนักวิทยาศาสตร์และวิศวกรชาวไทย จำนวน 9 คน เป็นระยะเวลากว่า 3 เดือน เพื่อเรียนรู้ทางทฤษฎีและวิธีการใช้งานเครื่องอย่างครบถ้วน โดยเครื่องโทคาแมคที่ส่งมอบมา ประกอบด้วยชิ้นส่วนหลัก 462 ชิ้น มีน้ำหนักมากกว่า 84 ตัน ส่งมายังประเทศไทยด้วยตู้คอนเทนเนอร์ 6 ตู้ ถึงท่าเรือแหลมฉบัง เพื่อติดตั้งในอาคารปฏิบัติการเครื่องโทคาแมค ณ สถาบันเทคโนโลยีนิวเคลียร์แห่งชาติ สำนักงานใหญ่ อ.องครักษ์ จ.นครนายก เครื่องโทคาแมคเครื่องแรกของไทยเครื่องนี้จะมีชื่อว่า ไทยโทคาแมค-1 (TT-1)
รศ.ดร. ธวัชชัย อ่อนจันทร์ ผู้อำนวยการ สถาบันเทคโนโลยีนิวเคลียร์แห่งชาติ (องค์การมหาชน) เปิดเผยว่า นับตั้งแต่เริ่มติดตั้งเครื่อง ไทยโทคาแมค-1 การดำเนินการติดตั้งเป็นไปตามแผนงาน โดยมีผู้เชี่ยวชาญและทีมวิศวกรจากสถาบันพลาสมาฟิสิกส์ ประเทศจีน ร่วมด้วยทีมงานจากศูนย์วิศวกรรมและเทคโนโลยีนิวเคลียร์ชั้นสูง ของ สทน. และทีมวิศวกรจากการไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย (กฟผ.)
ช่วงแรกทีมงานร่วมกันประกอบชิ้นส่วนของเครื่องเป็นหลัก หลังจากนั้นจึงดำเนินการเกี่ยวกับระบบ power supply ปัจจุบันการดำเนินการทั้ง 2 ส่วนแล้วเสร็จเมื่อช่วงเดือนกุมภาพันธ์ 2566

หลังจากนั้นจึงเป็นการปรับแต่งและทดสอบการเดินเครื่อง และเมื่อวันที่ 21 เมษายน 2566 ซึ่งเป็นวันครบรอบ 17 ปีการจัดตั้ง สทน. ทางคณะทำงานและผู้เกี่ยวข้องนำโดย Prof. Luo Jiarong ทีมวิศวกรจากทั้ง สทน. และ กฟผ. ได้ทดลองเดินเครื่องไทยโทคาแมค-1 กระตุ้นให้ก๊าซไฮโดรเจนแตกตัว
กระทั่งเข้าสู่สถานะพลาสมาได้สำเร็จเป็นครั้งแรก สามารถสร้างกระแสพลาสมา 2,200 แอมแปร์ เป็นระยะเวลานานประมาณ 5 มิลลิวินาที จึงนับเป็นความสำเร็จครั้งสำคัญ และถือเป็นการฉลองการครบรอบ 17 ปีของ สทน. โดยมีทีมงานจาก กฟผ. ซึ่งเป็นผู้สนับสนุนงบประมาณในการพัฒนาเครื่องโทคาแมคเครื่องแรกของไทย ร่วมสังเกตการณ์
แผนการดำเนินการต่อไป คือ ทีมงานจะทดลองการเดินเครื่องเพื่อนำไปสู่การเพิ่มกำลังการเดินเครื่องให้เข้าสู่สถานะการเดินเครื่องปรกติ ด้วยกระแสพลาสมาระดับ 50,000 แอมแปร์ นาน 100 มิลลิวินาที ในวันเริ่มเดินเครื่องที่จะเกิดขึ้นในเดือนกรกฎาคม 2566
นี่คือความหวังในการสร้างพลังงานแสงอาทิตย์ของไทย