อ.เจษฎ์ ตอบชัด! ฤดูหนาว ทำฝุ่นพิษ PM 2.5 พุ่งจริงมั้ย?
แพทตี้ อีจัน
24 มกราคม 2568
ออกจากบ้านอย่าลืมสวมแมสก์ป้องกันด้วยนะคะ หน้าหนาวแบบนี้ ฝุ่นพิษ PM 2.5 เพียบ ส่งผลกระทบต่อทุกคนอย่างรุนแรง บางคนถึงขั้นเลือดกำเดาไหลไม่หยุด เกิดผื่นแพ้ และท้องร่วง จนหลายเริ่มตั้งคำถาม ว่าทำไมฝุ่นพิษถึงมักมาในหน้าหน้า หน้าหนาวคือต้นเหตุของการเกิดฝุ่นจริงมั้ย?
วันนี้ (24 ม.ค.68) ‘อีจัน’ จึงได้สอบถามไปยัง อ.เจษฎ์ ดร.เจษฎา เด่นดวงบริพันธ์ อาจารย์ประจำภาควิชาชีววิทยา คณะวิทยาศาสตร์ จุฬาลงกรณ์ เพื่อไขข้อสงสัยดังกล่าว โดย อ.เจษฎ์ เล่าว่า…
“จริงๆ แล้ว ฝุ่น PM 2.5 คือมลพิษที่เกิดขึ้นเรื่อยๆ ขึ้นอยู่ที่ว่ามีการสะสมตัวมากน้อยแค่ไหนในแต่ละพื้นที่ ไม่ได้มีแค่อยู่ในกรุงเทพฯ แต่ละที่ก็จะมีต้นเหตุและปัจจัยที่มาสอดคล้องต่างกัน
โดยในกรุงเทพฯ ชัดเจนว่าต้นเหตุหลัก คือ คมนาคม จากการใช้รถยนต์ ถ้าช่วงที่มีลมพัดพาออกนอกพื้นที่ก็จะไม่ค่อยมีการสะสมตัว จนวันไหนที่อากาศปิดหรือลมไม่ค่อยมี ฝุ่นก็จะเริ่มพุ่ง และบางช่วงอาจมีการรับผลมาจากพื้นที่อื่นด้วย อย่างช่วงนี้จะมีการเผาไหม้เพิ่มมากขึ้น ซึ่งในไทยเรามีการเผาไหม้หลายจุดมาก โดยเฉพาะพื้นที่ทำนา หรือไร่อ้อย
ขณะที่ทางภาคเหนือ สาเหตุหลักมาจากการเผาไหม้มากกว่าการคมนาคม ซึ่งก็ต้องเถียงกันต่อไปว่า ไฟป่าที่เกิดขึ้น ใครทำ? เพราะมีทั้งคนทำและธรรมชาติทำ
อากาศหนาวก็มีส่วน แต่ไม่ใช่ที่มาของฝุ่น ช่วงอากาศหนาวฝุ่นจะหนาแน่น เพราะมีมวลอากาศกดไว้ ฝุ่นที่เราสร้างมันจึงออกไปไหนไม่ได้ แต่พออากาศร้อนจะทำให้ฝุ่นเริ่มลอยขึ้นรวมถึงมีลมพัดไป ทำให้ช่วงเช้าและช่วงเย็นมักมีฝุ่นมาก”
เมื่อถามว่า เป็นไปได้ไหมที่เราจะมีฤดูหนาวโดยที่ไม่มีฝุ่น?
อ.เจษฎ์ ตอบว่า “ได้ เพราะการที่ฝุ่นหนาแน่นมีปัจจัย 2 อย่าง คือ ต้นเหตุและปัจจัยเสริม กระแสลมและภาวะฝาชีครอบเป็นเพียงภาวะที่มาเสริม ถ้าเราลดต้นเหตุทั้งทางคมนาคม และการเผาไหม้ได้ เราก็จะลดฝุ่นได้
จะเห็นว่าปีนี้เป็นปีที่ค่อนข้างลำบากเมื่อเทียบกับปีที่ผ่านมา เพราะมันเป็นหางของปีเอลนีโญ เรากำลังเข้าสู่ลานีญาแล้ว คาดหวังว่ากลางปีนี้ถึงปลายปีหน้าทุกอย่างจะดีขึ้น เพราะลานีญาจะทำให้เกิดความชื้นสูงขึ้นและกระแสลมมีพายุมากขึ้น แต่ถ้าแห้งแล้งแบบนี้มันค่อนข้างจะรับมือลำบาก แต่แนะนำให้ลดที่ต้นเหตุจะดีกว่า เราจะโทษแค่ฤดูหนาวอย่างเดียวไม่ได้ เพราะต้นตอยังมีอยู่เยอะ”
นอกจากนี้ อ.เจษฎ์ ยังย้ำว่า อยากให้ทุกคนตระหนักในเรื่องฝุ่น PM 2.5 เพราะมันใกล้ตัวกว่าที่คิด บางคนเพิ่งมองว่ามันอันตรายก็ตอนที่ตัวเองหรือคนรอบข้างแย่แล้ว