เลือกตั้งล่วงหน้าวุ่น ! iLaw จี้ กกต.แก้ปัญหาด่วน หวั่นเลือกตั้ง พลาดซ้ำร้อยปี 66

กระแสการเลือกตั้งในไทยกำลังเข้มข้น ! เมื่อวันที่ 1 ก.พ. 69 ที่ผ่านมา ประชาชนออกมาใช้สิทธิ์เลือกตั้งล่วงหน้ากันไม่ขาดสาย ใน 77 จังหวัดทั่วไทย แต่กลับมีปัญหาผิดพลาดหลายด้าน จนประชาชนหวั่น คะแนนเสียงจะไปไม่ถึงปลายทาง

เมื่อวานนี้ (1 ก.พ. 69) บรรยากาศการเลือกตั้งล่วงหน้า คึกคัก ผู้ลงทะเบียนเลือกตั้งล่วงหน้าออกมาใช้สิทธิ์กันในหลายหน่วยเลือกตั้ง และพบความผิดพลาดหลายประการ โดย iLaw ได้ออกมาโพสต์ว่า

“เพิ่งได้ข้อมูลมา หลัง #เลือกตั้งล่วงหน้านอกเขต ใช้สิทธิไปแล้วเกินครึ่ง พบว่ามีเจ้าหน้าที่หลายคนกรอกรหัสเขตเลือกตั้งหน้าซองผิด ซึ่งเป็นความผิดพลาดโดยไม่ได้ตั้งใจอันเกิดจากความไม่เข้าใจระบบรหัสเขตอย่างดีพอ

การกรอกรหัสเขตผิด อาจส่งผลให้บัตรเลือกตั้งที่กากบาทใส่ซองแล้วเดินทางไปผิดเขต ถูกเปิดออกมานับในเขตอื่น บัตรสีชมพูซึ่งเหมือนกันทั้งประเทศจะถูกนับและใช้ได้ แต่บัตรสีเขียวที่เลือกสส. เขตจะถูกนับให้คะแนนคนอื่นในเขตที่บัตรเดินทางไปถึงแทน และสุดท้ายจำนวนบัตรในเขตที่บัตรไปถึงกับเขตที่ถูกต้องจะไม่ตรงกับจำนวนผู้ใช้สิทธิ หรือกลายเป็นบัตรเขย่ง”

ข้อมูลนี้ทำให้ประชาชนผู้มีสิทธิ์เลือกตั้ง ให้ความสนใจเป็นจำนวนมาก มีการแชร์โพสต์นี้ออกไปกว่า 1 ล้านครั้ง เพื่อเป็นการย้ำเตือนในความผิดพลาดที่เกิดขึ้น หวั่นจะเกิดปัญหาซ้ำรอยเลือกตั้งปี 66

หลังจากนั้น ทาง iLaw ยังได้มีการร้องเรียน กกต. ให้ออกมาแสดงความโปร่งใสของระบบการจัดการ เนื่องจากความผิดพลาดที่เกิดขึ้น เป็นปัญหาเดิมที่กลับมาเกิดซ้ำ โดยระบุว่า

“1 กุมภาพันธ์ 2569 คณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) กำหนดให้เป็นวันเลือกตั้งล่วงหน้า ผู้ลงทะเบียนกว่าสองล้านคนออกจากบ้านมาใช้สิทธิ เป็น 9 ชั่วโมงแห่งความโกลาหลและความผิดพลาดในการบริหารจัดการของกกต. ปัญหาที่รุนแรงที่สุดคือการปฏิบัติหน้าที่ของกรรมการประจำหน่วยเลือกตั้ง (กปน.) ในการจ่าหน้าซองบัตรเลือกตั้งผิดพลาด ซึ่งเสี่ยงที่จะทำให้เจตจำนงของผู้ลงคะแนนถูกบิดเบือน และนำไปสู่ข้อครหาเรื่อง “บัตรขาด” หรือ “บัตรเขย่ง” ในเขตเลือกตั้งปลายทาง ปัญหาลักษณะนี้เคยเกิดขึ้นมาแล้วในการเลือกตั้งปี 2566 ซึ่งในครั้งนั้นส่วนหนึ่งเกิดจากความสับสนเรื่องรหัสไปรษณีย์กับรหัสเขต 5 หลัก

แม้ในการเลือกตั้งปี 2569 กกต. จะปรับลดรหัสเหลือ 4 หลักเพื่อแก้ปัญหา แต่ในทางปฏิบัติกลับล้มเหลว เนื่องจาก กกต. ไม่ได้ประชาสัมพันธ์ข้อมูลรหัสทั้ง 4 หลักนี้ให้สาธารณชนรับทราบล่วงหน้า ภาระการตรวจสอบความถูกต้องจึงตกอยู่บนบ่าของ กปน. เพียงฝ่ายเดียว นอกจากนี้จากการสังเกตการณ์พบว่า กปน. ไม่มีการทวนรหัสจังหวัดและเขตก่อนหย่อนซองลงหีบ ซึ่งขัดต่อคำแถลงของกกต.ต่อสื่อมวลชนเมื่อวันที่ 16 มกราคม 2569 ที่ระบุว่า จะมีขั้นตอนดังกล่าวเพิ่มขึ้นมาเพื่อป้องกันความผิดพลาด ยิ่งไปกว่านั้น เมื่อผู้ใช้สิทธิใช้ไหวพริบทักท้วงเมื่อเห็นว่ามีการเขียนรหัสผิด กลับต้องเผชิญกับปฏิกิริยายืนกรานความถูกต้องจากเจ้าหน้าที่ ก่อนจะจบลงด้วยการแก้ไขแบบ “ขีดฆ่าและเซ็นกำกับ” ท่ามกลางความกังวลว่ารอยขีดฆ่านั้นจะทำให้บัตรกลายเป็นบัตรเสียหรือไม่

ข้อมูลจากแพลตฟอร์มสังเกตการณ์การเลือกตั้ง Vote62 ที่ได้รับเรื่องร้องเรียนกรณีซองจดหมายกว่า 400 กรณี ชี้ชัดว่า นี่ไม่ใช่เพียงความผิดพลาดเล็กน้อย แต่คือ “ความล้มเหลวในการบริหารจัดการเชิงระบบ” ดังนั้น เพื่อเรียกคืนความเชื่อมั่นและปกป้องทุกคะแนนเสียงไม่ให้ตกหล่นสูญหาย เราจึงขอเรียกร้องให้ กกต. ดำเนินการดังนี้

ขออภัยและยอมรับความผิดพลาด

กกต. ต้องแถลงขอโทษต่อประชาชนสำหรับความผิดพลาดในการจ่าหน้าซองที่เกิดขึ้นซ้ำซากต่อเนื่องจากการเลือกตั้งครั้งก่อน การมองว่าเป็นเพียงความผิดส่วนบุคคลของ กปน. คือความมักง่าย เพราะเมื่อเกิดเหตุการณ์ความผิดพลาดเดิมซ้ำแล้วซ้ำอีก ย่อมสะท้อนถึงความล้มเหลวของระบบการอบรมและการกำกับดูแลที่ชัดเจน และผลลัพธ์จากความผิดพลาดอาจรุนแรงกว่าปี 2566

เปิดเผยสถิติความจริง

กกต. ต้องรวบรวมและเปิดเผยตัวเลขความผิดพลาดทั้งหมดอย่างโปร่งใส โดยเฉพาะจำนวนซองที่มีการแก้ไขรหัสจังหวัดและเขตในแต่ละหน่วยเลือกตั้ง โดยต้องแถลงต่อสาธารณะ และต้องมีกระบวนการตรวจสอบย้อนกลับเพื่อให้ประชาชนวางใจได้ว่าบัตรในซองที่ถูกแก้ไขจะถูกส่งถึงเขตที่ถูกต้อง หากพื้นที่ใดมีข้อร้องเรียนหรือพบความผิดปกติเรื่องจำนวนบัตรไม่ว่าจะ “บัตรขาด” หรือ “บัตรเขย่ง” ต้องมีการตั้งคณะกรรมการสอบสวนเพื่อให้ได้ข้อยุติที่กระจ่างชัด

สนับสนุนการสังเกตการณ์การเลือกตั้ง

ความโกลาหลในวันนี้ยืนยันแล้วว่า “สายตาของประชาชน” คือเกราะป้องกันความผิดพลาดที่มีประสิทธิภาพที่สุด การตรวจสอบและรายงานปัญหาจากหน้าหน่วยเลือกตั้งโดยประชาชน มีผลโดยตรงต่อการระงับยับยั้งความผิดพลาดและปกป้องคะแนนเสียงมหาศาล กกต. จึงมีหน้าที่ต้องอำนวยความสะดวกและสนับสนุนให้ประชาชนสังเกตการณ์การจัดการเลือกตั้ง การนับคะแนน และการรายงานคะแนนได้เต็มที่ โดยเป็นการร่วมมือกันระหว่างเจ้าหน้าที่และประชาชน เพื่อให้เกิดความมั่นใจว่าจะมีความผิดพลาดน้อยที่สุดหรือไม่มีเลย

ในวันอาทิตย์ที่ 8 กุมภาพันธ์ 2569 เมื่อกกต. เผชิญความท้าทายที่ต้องการเลือกตั้งและการออกเสียงประชามติไปพร้อมกัน จะต้องนับคะแนนพร้อมกัน 3 กระดาน โดยเจ้าหน้าที่ กปน. ไม่มีประสบการณ์ จึงไปเดิมพันครั้งสำคัญว่า กกต. และภาคประชาชนช่วยกันทำให้การออกเสียงของประชาชนทุกคนถูกนับรวมอย่างมีความหมายได้หรือไม่”

ซึ่งหลังจากนั้น ทางคณะกรรมการการเลือกตั้ง ก็ได้ออกมาแถลงถึงการจัดการความผิดพลาด พร้อมทั้งขอโทษพี่น้องประชาชนสำหรับความผิดพลาดที่เกิดขึ้น โดยนายแสวง บุญมี เลขาธิการคณะกรรมการการเลือกตั้ง ชี้แจงว่า

-การที่บางหน่วย บางจังหวัดไม่มีประกาศรายชื่อผู้สมัคร สส.ให้ครบถ้วนนั้น โดยเฉพาะ สส.พรรคประชาชน ทาง กกต. ได้ทำการตรวจสอบทั้ง 77 จังหวัด พบว่า เกิดจากการจัดชุดเอกสาร ซึ่งอาจเป็นความบกพร่องของเจ้าหน้าที่ของเรา และได้รีบทำการแก้ไขในช่วงระหว่างการลงคะแนน

-ปัญหาของ การที่คิวอาร์โค้ดในเขตบางบอน ที่เมื่อสแกนไปแล้ว กลับเป็นข้อมูลของการเลือกตั้งปี 66 กกต.แจ้งว่า การทำคิวอาร์โค้ดเป็นความตั้งใจที่จะอำนวยความสะดวกของ กทม. ที่จะให้ประชาชนเข้าถึงข้อมูล ซึ่งที่จังหวัดอื่นๆไม่ได้ทำ แต่ที่ กทม. ทำ ซึ่งอาจจะเกิดความผิดพลาดที่เขตบางบอนเขตเดียว ซึ่งเจ้าหน้าที่น่าจะเอาลิ้งก์ ไปลิ้งก์กับข้อมูลเก่าปี 66 พอได้ทักท้วง ก็ได้มีการแก้ไขและก็ขอโทษกับสิ่งที่เกิดขึ้น

-รหัสเขตเลือกตั้ง ที่ต่างจากรหัสไปรษณีย์ ปัญหานี้ทำให้หลายคนสับสนในตัวเลข และกังวลหากมีการกรอกรหัสผิดพลาด คะแนนเสียงอาจส่งไปไม่ถึงปลายทาง ทาง กกต.ชี้แจงว่า ต้องกำหนดรหัสเขตกับรหัสไปรษณีย์ต่างกัน เพราะในเขตเลือกตั้งจะประกอบไปด้วยหลายอำเภอ เลยกำหนดรหัสไปรษณีย์ขึ้นมาเฉพาะการเลือกตั้งเพราะอยากให้ส่งได้อย่างรวดเร็ว พร้อมทั้งเชิญชวนสื่อมวลชน ไปชมการคัดแยกบัตร เพื่อแสดงความโปร่งใสและระบบการทำงานของเจ้าหน้าที่

-การที่มีผู้ใช้สิทธิ์เลือกตั้ง ลืมบัตรเลือกตั้ง สส.แบบแบ่งเขตไว้ ทาง กปน. ได้นำบัตรนั้นเย็บติดกับบันทึกเหตุการณ์ประจำหน่วยเลือกตั้งเรียบร้อย

-การที่ กปน. ฉีกบัตรแล้วติดต้นขั้วไปด้วย เมื่อถึงปลายทางจะให้ทำการแยกต้นขั้วออกมาก่อนนับบัตรเลือกตั้ง

การเลือกตั้งปี 2569 นี้จะมีการเลือกตั้งในวันที่ 8 ก.พ. 69 เชิญชวนพี่น้องประชาชนผู้มีสิทธิ์เลือกตั้ง ออกมาใช้สิทธิ์ใช้เสียงของเรากันนะคะ