ยุงลายตัวร้าย! หมอ เผย พ่นควันกำจัด “ยุงลาย” อันตรายกับคนมั้ย?    

ช่วงนี้ระวัง!!! ยุงลาย กัดนะคะ เเถมตอนนี้ก็มาเยอะเเล้วด้วย  

วันนี้ (20 ก.พ.69) นพ.เจษฎ์ บุณยวงศ์วิโรจน์ รองผู้อำนวยการโรงพยาบาลมหาราชนครราชสีมา  ได้ออกมาโพสต์ถึงการจัดการยุงลาย ที่ช่วงนี้มากันเยอะมากๆค่ะ  เดี๋ยวเรามาดูกันว่าจะทำยังไงไม่ให้ยุงลายมันมากัดเรา ผ่านเฟซบุ๊กชื่อ “หมอเจด” ซึ่งช่วงนี้เห็นดราม่าเรื่องการจัดการยุงลายเยอะมาก บางบ้านบอกพ่นควันเหม็นไม่อยากให้พ่น บางบ้านบอกใส่ทรายอะเบทแล้วยุงก็ยังเยอะอยู่ดี สรุปแบบไหนเวิร์คกว่ากัน? 

ต้องบอกเเบบนี้ค่ะว่า  ไข้เลือดออกไม่ใช่เรื่องไกลตัว และคร่าชีวิตคนไทยทั้งเด็กและผู้ใหญ่ไปไม่น้อยในแต่ละปี วันนี้มาเล่าให้ฟังว่า 5 ข้อ ที่จะเปลี่ยนวิธีคิดและวิธีจัดการกับ “ยุงลาย” ทำยังไง?  

1.ยุงลายทุกตัวมีเชื้อไหม? ตัวไหนกันแน่ที่อันตราย? 

ความจริงที่หลายคนเข้าใจผิด ยุงลายไม่ได้เกิดมาพร้อมกับเชื้อไวรัสเดงกี (Dengue) ทุกตัว 

 ยุงที่ฟักออกมาจากไข่คือยุง “คลีนๆ” แต่มันจะกลายเป็นพาหะมรณะก็ต่อเมื่อมันไปกัดคนที่กำลังป่วยเป็นไข้เลือดออก  

เชื้อไวรัสจะเข้าไปฟักตัวในกระเพาะยุง แล้วยุงตัวนั้นก็จะแพร่เชื้อไปตลอดชีวิตของมัน 

เเละยุงตัวผู้กินแค่น้ำหวานจากเกสรดอกไม้ ไม่กัดคน เเต่ยุงตัวเมียต่างหากที่เป็นเพชฌฆาต 

 เพราะมันต้องการโปรตีนจากเลือดมนุษย์ไปพัฒนาไข่ในท้อง ซึ่งตัวการหลักที่ทำให้คนไทยป่วยกันเยอะคือ  

“ยุงลายบ้าน”  นิสัยของมันคือชอบกัดตอนกลางวัน บินเงียบ กัดเจ็บ และชอบซ่อนตัวตามมุมมืดในบ้าน 

 เสื้อผ้าที่แขวนไว้ และชอบวางไข่ในน้ำใสที่อยู่นิ่งๆเช่น จานรองกระถางต้นไม้ หรือแจกันพลูด่างในห้องนั่งเล่น 

2.วงจรชีวิตยุงลาย 7 วันอันตรายที่เราต้องตัดตอน 

ยุงลายมีวงจรชีวิต 4 ระยะ ถ้ารู้จุดอ่อน เราจะจัดการมันได้ง่ายขึ้น 

ระยะที่ 1: ไข่  ยุงตัวเมียวางไข่ครั้งละ 100-200 ฟองตามขอบภาชนะเหนือผิวน้ำ  

ความน่ากลัวคือ ไข่ยุงลายทนความแห้งแล้งได้นานข้ามปี  

พอน้ำฝนตกลงมาโดนปุ๊บ มันฟักตัวได้ใน 1-2 วัน 

ระยะที่ 2: ลูกน้ำ  ว่ายดุ๊กดิ๊กอยู่ในน้ำ ใช้เวลาประมาณ 4-5 วัน  

ระยะนี้คือ “นาทีทอง” ที่เรากำจัดมันได้ง่ายที่สุดและลงทุนน้อยที่สุด 

ระยะที่ 3: ตัวโม่ง  ระยะดักแด้ที่อยู่ในน้ำ ไม่กินอาหาร ใช้เวลาแค่ 1-2 วันก่อนจะลอกคราบ 

ระยะที่ 4: ตัวเต็มวัย  บินขึ้นจากน้ำพร้อมกัดและแพร่พันธุ์ ยุงตัวเมียมีอายุขัยประมาณ 2-4 สัปดาห์ 

 และกัดคนซ้ำได้หลายครั้ง นี่คือระยะที่อันตรายที่สุด เพราะเป็นช่วงที่แพร่เชื้อไวรัสเดงกีเข้าสู่ร่างกาย 

จุดที่เราต้องสนใจที่สุด: คือช่วง 7-10 วันแรก ตั้งแต่เป็นไข่จนถึงตัวโม่ง เพราะมันยังหนีไปไหนไม่ได้ ถือเป็นช่วงเวลาที่เราสามารถ “ตัดวงจร” ได้เด็ดขาด 

3. จัดการยุงลายในแต่ละช่วงวัย 

เมื่อรู้จุดอ่อนแล้ว เราต้องเลือกอาวุธให้ถูกกับระยะของมัน 

จัดการ “ไข่ และ ลูกน้ำ” นี่คือวิธีที่ยั่งยืนที่สุด  

หมั่นเปลี่ยนน้ำในแจกัน จานรองกระถาง ทุกๆ 7 วัน (ก่อนที่มันจะโตเป็นยุง) 

หรือ ทรายอะเบท ใส่ลงในน้ำขังที่เททิ้งไม่ได้ (เช่น อ่างบัว ขาตู้กับข้าว)  

ทรายจะปล่อยสารกำจัดลูกน้ำได้นาน 1-3 เดือน 

เลี้ยงปลาหางนกยูงในอ่างบัวให้ช่วยกินลูกน้ำ 

เวลาล้างภาชนะ ให้ใช้แปรงขัด “ขอบด้านใน” ด้วย  

เพราะไข่ยุงมักติดอยู่ตามขอบ 

ที่นี้มาตอบปมที่ว่า  “พ่นควัน”  วิธีนี้มันดี หรือ มันอันตราย? 

เวลาเจ้าหน้าที่มาพ่นหมอกควัน หลายบ้านเบือนหน้าหนี  

 การพ่นควันมีจุดประสงค์เดียวคือ “ฆ่ายุงตัวเต็มวัยที่มีเชื้อ” 

 เพื่อหยุดการระบาดในพื้นที่นั้นๆ ให้เร็วที่สุด  

ซึ่งสารเคมีที่ใช้พ่น (มักเป็นกลุ่มไพรีทรอยด์หรือออร์กาโนฟอสเฟต)  

มีความปลอดภัยระดับหนึ่งต่อมนุษย์หากใช้ถูกสัดส่วน แต่ มีข้อควรระวัง คือละอองควันทำให้ระคายเคือง 

กับคนที่ป่วยโรคหอบหืด ภูมิแพ้ เด็กเล็ก และผู้สูงอายุ ควรหลีกเลี่ยงการสูดดมโดยตรง  

อันตรายต่อสัตว์เลี้ยง เช่น ปลา นก แมว และแมลงที่มีประโยชน์ (เช่น ผึ้ง) 

สรุปเรื่องพ่นควัน มันคือ “ยาแรงชั่วคราว” ไว้ดับไฟตอนมีโรคระบาด 

 ถ้าพ่นควันตายเกลี้ยง แต่วันรุ่งขึ้นบ้านเรายังมีน้ำขัง  

ลูกน้ำชุดใหม่ก็ฟักขึ้นมาบินว่อนอยู่ดี การพ่นควันจึง ไม่สามารถใช้แทน 

 การคว่ำกะลาและใส่ทรายอะเบทได้ 

5.วัคซีนไข้เลือดออก ไข้เลือดออกเป็นโรคที่ “เป็นซ้ำได้” (มี 4 สายพันธุ์)  

และมักจะรุนแรงขึ้นในการเป็นครั้งที่ 2 ทั้งในเด็กและผู้ใหญ่  

การฉีดวัคซีนจึงเป็นเกราะป้องกันที่วงการแพทย์ 

ปัจจุบันในไทยมีวัคซีน 2 ชนิดหลัก: 

แบบเก่า (Dengvaxia): ต้อง “เคย” เป็นไข้เลือดออกมาก่อนถึงจะฉีดได้  ฉีด 3 เข็ม 

แบบใหม่ (Qdenga):  “ไม่เคยเป็นก็ฉีดได้เลย” ครอบคลุมทั้ง 4 สายพันธุ์ ฉีดเพียง 2 เข็ม (ห่างกัน 3 เดือน) 

 ป้องกันการนอนโรงพยาบาลได้สูงถึง 80-90% 

สุดท้ายเเล้ว เรื่องของการจัดการยุง เราสามารถกำจัดได้ง่ายๆด้วยตัวเองนะคะ  

ไม่ต้องพ่นยาให้มีผลข้างเคียงกับร่างกาย  ลองกลับไปสำรวจรอบบ้าน เทน้ำขังทิ้ง  

ขัดขอบกระถาง และดูเรื่องวัคซีนป้องกันให้คนในครอบครัวด้วยค่ะ  

ที่มา:  เฟซบุ๊ก หมอเจด  https://www.facebook.com/share/p/17sQrZpsgE/