จากเหตุการณ์สะเทือนการเมืองไทยวันนี้ (12 ธ.ค. 68) อนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรีไทยคนที่ 32 ตัดสินใจ ยื่นทูลเกล้าพระราชกฤษฎีกายุบสภาฯ ก่อนราชกิจจานุเบกษา ประกาศให้มีผลทันที เดินหน้าสู่การเลือกตั้งใหม่ 2569 ภายใน 45 – 60 วันข้างหน้า ซึ่งประเด็นดังกล่าว ถูกนำมาเชื่อมโยงกับสถานการณ์ไทยและกัมพูชา ที่กำลังปะทุเดือด ณ ปัจจุบัน ว่าการยุบสภาครั้งนี้ จะมีผลต่อการเลือกตั้งครั้งหน้าหรือไม่ ?

วันนี้ (12 ธ.ค. 68) นายแสวง บุญมี เลขาธิการคณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) เปิดเผยถึกรณีการเลือกตั้งหลังยุบสภา จะขยายออกไปนานกว่า 60 วัน กล่าวว่า เงื่อนไขของกฎหมายเมื่อมีพระราชกฤษฎีกา กกต.ต้องประกาศวันเลือกตั้งและต้องประกาศจำนวนเขตเลือกตั้ง ซึ่งเป็นสิ่งที่ต้องทำก่อนให้แล้วเสร็จภายใน 5 วัน ในระยะเวลาดังกล่าวจะได้วันเลือกตั้งที่ชัดเจน ส่วนสถานการณ์ในวันข้างหน้าจะเป็นอย่างไรในทางกฎหมาย มีช่องทางในการแก้ไขได้ทุกเรื่อง ซึ่งการประชุม กกต. วันที่ 15 ธ.ค.นี้ จะพิจารณาเรื่องการแบ่งเขตเลือกตั้ง และมีประชุมกับตัวแทน ครม. เรื่องการทำประชามติ ส่วนวันที่ 16 ธ.ค. 2569 จะประกาศกำหนดวันเลือกตั้งและวันรับสมัครเลือกตั้ง สส.

เมื่อถามว่า จากสถานการณ์ที่เกิดขึ้นบริเวณชายแดน จะสามารถจัดวันเลือกตั้งให้เป็นวันเดียวกันได้หรือไม่ นายแสวง กล่าวว่า สถานการณ์ที่เกิดขึ้นอยู่บริเวณชายแดน 4-5 จังหวัดทางภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ในทางกฎหมายมีทางออก ตามรัฐธรรมนูญมาตรา 104 ระบุว่า ถ้ามีเหตุจำเป็นคณะกรรมการเลือกตั้ง กำหนดวันเลือกตั้งใหม่ได้ แต่ต้องจัดการเลือกตั้งให้เกิดขึ้นภายใน 30 วัน นับแต่เหตุการณ์นั้นสิ้นสุดลง ซึ่งเป็นการกำหนดวันเลือกตั้งใหม่และเป็นการขยายเวลาของทั้งประเทศ เพราะต้องให้การเลือกตั้งเป็นวันเดียวกันทั่วราชอาณาจักร แต่ถ้าเป็นเหมือนจังหวัดศรีสะเกษ ใช้มาตรา 102 มีเหตุในบางหน่วยบางพื้นที่ อันนั้นเป็นการกำหนดวันลงคะแนนใหม่ซึ่งเป็นการใช้คำที่ต่างกัน

เมื่อถามว่าหากไม่สามารถจัดการเลือกตั้งตามวันที่กำหนดได้ จะต้องพิจารณาส่วนใดบ้าง นายแสวง กล่าวว่า กกต.มีหน้าที่จัดการเลือกตั้งให้เป็นไปด้วยความเรียบร้อยสุจริต ซึ่งต้องคำนึงถึงคนที่เกี่ยวข้องกับการเลือกตั้งคือ กรรมการประจำหน่วยเลือกตั้ง (กปน.) ผู้สมัครที่ต้องหาเสียงรวมทั้งประชาชนผู้มีสิทธิ์ เราต้องดูความสะดวกและความปลอดภัย เป็นองค์ประกอบที่จะต้องนำมาพิจารณา ซึ่ง ผอ.จังหวัดจะต้องเป็นคนประเมินสถานการณ์ในพื้นที่ ตอนนี้จึงยังให้คำตอบไม่ได้ว่าจะต้องขยายวันเลือกตั้งหรือไม่ เพราะต้องติดตามสถานการณ์อย่างใกล้ชิด การเลือกตั้งและชีวิตความเป็นอยู่ของประชาชนจะต้องเดินไปด้วยกัน

“อย่างไรก็ตาม เราไม่รู้ว่าสถานการณ์แบบนี้จะจบเมื่อไร ซึ่งการขยายวันเลือกตั้ง เป็นทางออกแรกที่เรามีอยู่ แต่อาจจะมีอีกทางออกคือการลงคะแนน แบบลงทะเบียนออกเสียงล่วงหน้า คือการออกเสียงนอกหน่วย ซึ่งเราต้องดูและประเมินสถานการณ์ก่อน หากใช้การขยายวันเมื่อเหตุการณ์สิ้นสุดลงแล้วคือไม่มีเหตุอีกแล้ว การเลือกตั้งจะสามารถจัดได้ภายใน 30 วัน” นายแสวง กล่าว

เมื่อถามว่าจะมีความเป็นไปได้หรือไม่ที่จะมีการเลือกตั้งในศูนย์อพยพ นายแสวง กล่าวว่า กรณีนี้ไม่มีกฎหมายรองรับไว้ อาจจะต้องใช้วิธีลงทะเบียน และจัดหายานพาหนะเพื่อนำประชาชนไปลงคะแนน พร้อมยืนยันว่า จะพยายามทำให้ดีที่สุดเพื่อให้การเลือกตั้งเป็นไปด้วยความโปร่งใสและความปลอดภัยของผู้มีสิทธิ์เลือกตั้ง และผู้ที่หาเสียง

เมื่อถามว่า หากมีการขยายวันเลือกตั้งจะเพิ่มความได้เปรียบเสียเปรียบทางการเมืองหรือไม่ นายแสวง กล่าวว่า ขณะนี้ยังคงเป็นไปตามที่มีพระราชกฤษฎีกาอยู่ การยืดเวลายังไม่มี ซึ่งการยืดเวลาก็ต้องดูหลายองค์ประกอบ ส่วนการเลือกตั้งครั้งนี้จะสามารถจัดทำประชามติไปพร้อมกันเลยได้หรือไม่นั้น หากยึดเวลาตามกฎหมายการเลือกตั้ง สส. จะต้องไม่น้อยกว่า 45 วันไม่เกิน 60 วัน แต่การทำประชามติไม่น้อยกว่า 60 วัน ไม่เกิน 150 วัน แต่มาตรา 11 ของ พ.ร.บ.ประชามติ ระบุไว้ว่า หากมีเหตุจำเป็นหรือเพื่อประหยัดงบประมาณ สามารถที่จะทำประชามติน้อยกว่า 60 วันได้ ซึ่งการทำประชามติจะต้องใช้เนื้อหามากกว่า อย่างน้อยงานธุรการต้องมีการพิมพ์ประเด็นให้ผู้มีสิทธิ์เลือกตั้งได้ทำความเข้าใจ รวมถึงจัดเวทีแสดงความคิดเห็นอย่างเสมอภาคและเท่าเทียมกันทั้งฝ่ายที่เห็นด้วยและไม่เห็นด้วย

นายแสวง กล่าวทิ้งท้ายว่า ทั้งนี้ต้องดูว่ากิจกรรมการทำประชามติในกฎหมาย กำหนดให้ใช้เวลาขั้นต่ำได้เท่าไหร่ เพียงพอที่จะทำให้ประชาชนได้ศึกษาเนื้อหาการทำประชามติได้หรือไม่ ซึ่งขณะนี้มีพระราชกฤษฎีกายุบสภาออกมาแล้ว แต่ความคืบหน้าของการทำประชามติยังไม่เริ่มขึ้นเลย ดังนั้นจึงไม่สามารถบอกได้ว่าจะทำประชามติวันเดียวกับการเลือกตั้งได้

ชี้ช่องขยายวันเลือกตั้ง

กกต. ชี้ช่อง “ขยายวันเลือกตั้ง” ได้เกิน 60 วัน หากเหตุชายแดนไม่สงบ