เเยกให้ออก! ระหว่าง ป่วยสโตรก VS อาการเมา ที่อาการคล้ายกันมาก 

เเยกให้ออก ป่วยจริง หรือเเค่เมา?  

เมื่อวันที่ 9 มี.ค.69 ที่ผ่านมา ผศ.นพ.สุรัตน์ ตันประเวช แพทย์เชี่ยวชาญด้านสมองและระบบประสาท โพสต์ผ่าน เพจ สาระสมองกับ อจ.หมอสุรัตน์ เกี่ยวกับการเเยกให้ออกระหว่างป่วยจริง กับเเค่เมา?  

ต้องขอเกริ่นก่อนค่ะว่าก่อนหน้านี้มีข่าวที่มีคนป่วยเป็น stroke ประสบอุบัติเหตุ เเล้วเจ้าหน้าที่ตำรวจเข้าดูที่เกิดเหตุ เเต่ตำรวจกลับดูคนไข้ไม่ออกว่าเป็นอัมพาตหรือเมากันแน่ ทำให้เข้าใจผิดว่า คนที่เป็น stroke มีอาการเมาเลยขับรถประสบอุบัติเหตุซะอย่างงั้น?  ส่วนหนึ่งอาจจะเพราะเวลาฉุกเฉิน ตำรวจเจอแต่คนเมาแล้วขับเต็มไปหมด่ ก็อาจจะมี bias อคติ ว่านี่แหละเมาจนลืมสังเกตว่า มีอ่อนแรงไหมหรือยังไง?เรียกว่า Confirmation bias  

ซึ่งคุณหมอได้เล่าเพิ่มเติมว่า  ตำรวจเจอคนล้ม พูดไม่ชัด เดินเซ ประสบการณ์ในชีวิตตำรวจอาจบอกว่า“90% ของเคสแบบนี้คือเมา” สมองจึงตั้งสมมติฐานทันทีว่า“นี่คือคนเมา” 

หลังจากนั้น สมองจะเริ่มเลือกมองข้อมูลที่ สนับสนุน สมมติฐานนี้ เช่น พูดไม่ชัด คือ เมา , เดินเซ คือ เมา , ล้ม ก็คือ เมา ส่วนคนมองข้อมูลย้อนหลัง ก็มี bias เรามองย้อนหลัง มันก็คิดว่า อะไรวะชัดขนาดนี้ มองไม่ออก ซึ่งเหตุแบบนี้ มันก็มี bias เหมือนกัน เรียกว่า Hindsight Bias ฃ(อคติจากการมองย้อนหลัง)  

อันนี้คือ bias ของคนที่มองเหตุการณ์ย้อนหลัง แบบรู้เฉลยแล้ว  พอเรารู้ผลแล้วว่า “จริงๆ คือ stroke” สมองเราจะรู้สึกว่า “มันชัดจะตาย ทำไมดูไม่ออก”แต่ความจริง ตอนที่อยู่ในสถานการณ์จริง ข้อมูล มัน ไม่ชัดแบบที่เรามองย้อนหลัง นักจิตวิทยาเรียกปรากฏการณ์นี้ว่า “I-knew-it-all-along effect” หรือ “รู้อยู่แล้วน่า” เรื่องนี้น่าเรียน น่ารู้  

นี่มันคือ สมอง System 1 และ System 2   

System 1 คิดเร็ว ใช้ประสบการณ์ดัก เพื่อให้ เร็วทันเหตุการณ์ มองความน่าจะเป็นก่อน  

Ststem 2 คิดช้า มีตรรกะ มีเหตุผล ค่อยๆ สังเกต มีกระบวนการคิด แน่นอน เราดูย้อนหลังให้ System 2  

คราวนี้ทำให้มันกลายเป็นภาพจำอัตโนมัติ เหมือนที่ทุกคนจำได้ทันทีว่า “คนเดินเซ = เมา” 

โรค Stroke จึงถูกออกแบบให้สื่อสารด้วยคำง่ายๆ ที่จำเร็วมาก เช่น หลัก FAST แพทย์ทั่วโลกใช้คำสั้นๆ ว่า FAST 

F – Face 

หน้าเบี้ยว มุมปากตก 

A – Arm 

แขนยกไม่ขึ้น หรืออ่อนแรงข้างหนึ่ง 

S – Speech 

พูดไม่ชัด พูดไม่เป็นคำ 

T – Time 

ถ้ามีข้อไหน ให้รีบส่งโรงพยาบาลทันที 

แนวคิดของ FAST จริงๆ ไม่ได้หวังให้คนวิเคราะห์โรคเก่งขึ้นแต่ต้องการ สร้าง pattern ใน System 1 ให้สมองจำแบบอัตโนมัติว่า “พูดไม่ชัด + หน้าเบี้ยว + แขนอ่อนแรง อันนี้ไม่ใช่เมาแล้ว อาจเป็น stroke  

ก็ต้องบอกว่าอาการคล้ายกันมากๆค่ะ เเยกกันเเเทบไม่ออก เเต่ก็อยากให้เช็กให้ละเอียดค่ะ โรคทุกโรคอันตรายกว่าที่เราคิดไว้เยอะมากๆ