รู้จัก “แร่แรร์เอิร์ธ” พบในหลายจังหวัดของไทย ทำไมเรียกแร่หายาก? 

หลังจาก “โดนัลด์ ทรัมป์” ประธานาธิบดีสหรัฐอเมริกา กล่าวหลังเป็นสักขีพยานพิธีลงนามข้อตกลงหยุดยิงระหว่าง “ไทย-กัมพูชา” ในการประชุมสุดยอดอาเซียน ครั้งที่ 47 ที่ประเทศมาเลเซีย ว่าได้ลงนาม MOU กับไทยในการพัฒนา “แร่แรร์เอิร์ธ” ฉบับแรกก็เกิดกระแสวิพากษ์วิจารณ์ว่าคนไทยได้อะไรจากเรื่องนี้ ขณะที่บางคนไม่เคยรู้มาก่อนว่าบ้านเรามีแร่หายาก

---

 

---

สรุปแล้ว “แร่แรร์เอิร์ธ” คืออะไร ‘อีจัน’ มีข้อมูลจาก กรมทรัพยากรธรณี มาฝากค่ะ 

แร่แรร์เอิร์ธ (Rare Earth Elements หรือ REE) คือกลุ่มของธาตุ 17 ชนิด ที่มีองค์ประกอบทางเคมีคล้ายคลึงกัน โดยครอบคลุมธาตุกลุ่มแลนทาไนด์ (Lanthanide) 15 ชนิด และอีก 2 ชนิดคือ สแกนเดียม (Scandium) และอิตเทรียม (Yttrium) แม้ว่ากลุ่มธาตุที่กล่าวมาจะมีอยู่ในธรรมชาติ แต่ที่ได้ชื่อว่าเป็นแร่ ‘หายาก’ เพราะไม่ค่อยพบแร่ธาตุเหล่านี้ในรูปแบบบริสุทธิ์ อีกทั้งกระบวนการสกัดยังเป็นอันตรายอย่างมาก 

ธาตุหายากใช้เป็นวัตถุดิบต้นน้ำสำคัญยิ่งยวดในกระบวนการผลิตของอุตสาหกรรมเทคโนโลยีชั้นสูงหลากประเภทของโลกปัจจุบันและอนาคต อาทิ ด้านโลหะผสม (metal alloy) ตัวเร่งปฏิกิริยาในอุตสาหกรรมยานยนต์และปิโตรเคมี (catalyst&chemical process) อุตสาหกรรมเซรามิก/แก้ว (ceramics&glass) สารเรืองแสง (phosphors)  เช่น หลอดแอลอีดี, หลอดฟลูออเรสเซนต์, การแสดงผลจอแบน เลเซอร์ แบตเตอรี่โซลิดสเตตแบบชาร์จไฟได้ (Ni-MH) ไฟเบอร์ออปติก และอื่น ๆ  นอกจากนี้ ธาตุหายากยังเป็นองค์ประกอบสําคัญในเทคโนโลยีสมัยใหม่ต่าง ๆ เช่น เซลล์เชื้อเพลิงโซลิดสเตต (solid state fuel) ตัวนํายิ่งยวด (superconductors) การระบายความร้อนด้วยแม่เหล็ก (magnetic cooling) การกักเก็บไฮโดรเจน (hydrogen storage) และแม่เหล็กถาวรประสิทธิภาพสูง (high performance permanent magnets)  

ซึ่งมีความสําคัญอย่างมากสำหรับเทคโนโลยีชั้นสูงต่าง ๆ เช่น กังหันลม (wind turbines) รถยนต์ไฮบริด (hybrid cars) ไปจนถึงไดรฟ์บันทึกข้อมูล (HD drives) ลําโพง และไมโครโฟนโทรศัพท์มือถือ โดยธาตุหายากแต่ละตัวมีการนำไปใช้ประโยชน์ที่หลากหลายแตกต่างกันไป  

แม้ว่าจะเรียกธาตุหายาก (rare earth elements) แต่สามารถพบได้ในเนื้อหินเกือบทุกชนิดที่เป็นส่วนประกอบของเปลือกโลก แหล่งแร่ที่ให้ธาตุหายากพบกระจายตัวทางด้านตะวันตกของประเทศไทย ตั้งแต่ภาคเหนือจนถึงภาคใต้ เช่น จังหวัดเชียงราย แม่ฮ่องสอน เชียงใหม่ อุทัยธานี กาญจนบุรี ประจวบคีรีขันธ์ ชุมพร ระนอง พังงา และสุราษฎร์ธานี 

ในประเทศไทยยังมีทรัพยากรแร่ที่นำมาใช้ประโยชน์ในด้านต่างๆ อีกมากมายในชีวิตประจำวันของเราตั้งแต่ผสมอยู่ในยาสีฟัน โถสุขภัณฑ์ จานชามเซรามิค โทรศัพท์มือถือ ยานยนต์ จนถึงโครงสร้างถนนหนทางและตึกสูงระฟ้า  

จากข้อมูลบัญชีทรัพยากรแร่ของไทย ปี พ.ศ. 2566 ร้อยละ 19 ของพื้นที่ประเทศไทยมีทรัพยากรแร่มากกว่า 40 ชนิด โดยชนิดทรัพยากรแร่ที่พบในปริมาณมากที่สุดเกือบร้อยละ 60 ของทั้งประเทศ คือ เกลือหิน ที่กระจายอยู่ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของไทย  การสำรวจจุดค้นพบทรัพยากรแร่ที่สำคัญสามารถต่อยอดนำข้อมูลวิชาการเพื่อพัฒนาการสำรวจศึกษาทรัพยากรธรณีที่สำคัญอื่นๆ ในอนาคต