สส.ปชน. ค้าน MOU “แร่แรร์เอิร์ธ” ซัด ทำไทยเสียเปรียบสหรัฐฯ 

แร่แรเอิร์ธ (Rare Earth Elements) กำลังเป็นประเด็นวิพากษ์วิจารณ์ในไทยเลยค่ะ 

หลังจาก “โดนัลด์ ทรัมป์” ประธานาธิบดีสหรัฐอเมริกา กล่าวหลังเป็นสักขีพยานพิธีลงนามข้อตกลงหยุดยิงระหว่าง “ไทย-กัมพูชา” ในการประชุมสุดยอดอาเซียน ครั้งที่ 47 ที่ประเทศมาเลเซีย ว่าได้ลงนาม MOU กับไทยในการพัฒนา “แร่แรร์เอิร์ธ” ฉบับแรก 

จนเกิดกระแสวิพากษ์วิจารณ์ว่า คนไทยไม่เคยรู้มาก่อนว่าบ้านเรามีแร่หายาก และการทำ MOU กับสหรัฐฯ ก็ไม่เคยมีการพูดคุย หรือเปิดเผยเรื่องนี้กับสาธารณะมาก่อน 

ล่าสุด วันนี้ (27 ต.ค.68) ศิริกัญญา ตันสกุล สส.พรรคประชาชน ได้โฟนอินในรายการกรรมกรข่าวคุยนอกจอ มองว่ากรณีนี้รัฐบาลไทยควรให้ประชาชนได้รับทราบก่อนว่าจะมีการลงนาม MOU ซึ่งค่อนข้างกังวลใจในการให้สิทธิ์ในการให้สหรัฐฯ เข้ามาสำรวจค่อนข้างมาก ถ้ามีเจ้าอื่นสำรวจเจอก็ต้องให้สิทธิ์สหรัฐฯ เช่นเดียวกันหรือไม่ ต้องดูในรายละเอียดว่ารายละเอียดจะออกมาแนวทางไหน ประเทศไทยจะได้อะไรหรือไม่ เพราะอันนี้เป็น MOU ความกังวลใจในเรื่องมาตรฐานสิ่งแวดล้อม 

“พอประกาศออกมาแบบไม่มีปี่มีขลุ่ยก็ทำให้เกิดความกังวลเป็นวงกว้าง ควรบอกให้ประชาชนรู้ก่อนทำ MOU หรือมีประกาศว่าเรามีแหล่งแร่อยู่ที่พร้อมได้รับการพัฒนา รัฐบาลจำเป็นต้องเร่งออกความรู้ความเข้าใจ กฎเกณฑ์ หลักการ มาตรฐานเร่งด่วน เพื่อให้ประชาชนคลายความกังวล” ศิริกัญญา กล่าว 

ขณะที่ นายภัทรพงษ์ ลีลาภัทร์ สส.เชียงใหม่ พรรคประชาชน ตั้งคำถามผ่านเฟซบุ๊ก ถึงกรณีดังกล่าวว่า… 

“MOU แรร์เอิร์ธ ไทยได้อะไร อนุทินเซ็น MOU ที่ทำให้ไทยเสียเปรียบสหรัฐฯมากขนาดนี้ได้อย่างไร โดนล็อคทุกทาง หนักกว่านั้นคือ ไม่มีแม้แต่การระบุเรื่องสิ่งแวดล้อมจากกระบวนการแรร์เอิร์ธ ทั้งที่ภาคเหนือกำลังเผชิญปัญหาน้ำเป็นพิษอย่างหนักจากเหมืองในประเทศเพื่อนบ้าน  ปัญหาในประเทศยังไม่แก้ แต่กลับไปสร้างปัญหาใหม่เพิ่ม 

จาก MOU ที่นายกรัฐมนตรีลงนามร่วมกับประธานาธิบดีสหรัฐฯ เมื่อวานนี้ สิ่งที่ผมตั้งคำถามอย่างแรกคือ 

▪️“เราไปลงนามด้านสันติภาพ แล้วแรร์เอิร์ธ เกี่ยวอะไรด้วย?” เพราะมันไม่มีความจำเป็นใด ๆ ในการเซ็น MOU นี้เลย คำถามต่อมาคือ 

▪️“นายกฯบอกว่าได้มีการนำเข้าที่ประชุมคณะรัฐมนตรีเมื่อวันที่ 21 ตุลาคมที่ผ่านมาแล้วโดยกรมเหมืองแร่ฯ” ผมรีบกลับไปย้อนดูสรุปผลการประชุมครม.ทันที เพราะไม่เคยเห็นประเด็นนี้เลย #สุดท้ายก็ไม่มีเรื่องนี้ระบุในสรุปผลประชุมครม.เลยจริงๆ 

อีกทั้ง กรมเหมืองแร่ฯเองก็ยังไม่มีความเชี่ยวชาญในประเด็นแรร์เอิร์ธเลย ในที่ประชุมอนุกรรมาธิการมลพิษทางน้ำข้ามแดน กรมฯยังไม่สามารถอธิบายได้เลยว่า การทำเหมืองแรร์เอิร์ธในประเทศเพื่อนบ้านทำด้วยวิธีอะไร ผมต้องไล่อธิบายวิธีทำแบบ In-situ leeching ที่เจาะรูแล้วฉีดสารเคมีลงดินให้กรมฯฟัง ในเมื่อรัฐไทยยังไม่มีความพร้อม แล้วรัฐบาลยอมเซ็นให้ประเทศเสียเปรียบขนาดนี้ได้อย่างไร และใน MOU ฉบับนี้ก็ยังไม่มีการระบุเรื่องการทำเหมืองที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมด้วยซ้ำ ทั้ง ๆ ที่เรากำลังเจอปัญหาน้ำเป็นพิษที่เชียงใหม่และเชียงรายกันอย่างหนัก รัฐบาลทำให้ไทยกลายเป็นแค่หมากในสงครามแรร์เอิร์ธระหว่างจีน-สหรัฐไปแล้ว 

และที่แย่ขึ้นไปอีก คือ แม้แต่กฎหมายภายในประเทศของเราเองทุกวันนี้ เรายังไม่มีการตรวจสอบ Supply chain ของแร่ที่นำเข้าจากประเทศเพื่อนบ้านมาในประเทศเรา ผู้นำเข้าไม่ต้องระบุว่าเอามาจากเหมืองไหน มีการจัดการด้านมลพิษในเหมืองนั้นอย่างไร บอกแค่ว่ามาจากประเทศไหนแค่นั้น นำเข้าได้แล้ว ชัดเจนว่า ภายในประเทศเรายังไม่จัดการ ทางแก้ปัญหาเดิมยังไม่มี แต่รัฐบาลกลับเลือกสร้างปัญหาใหม่ 

MOU ฉบับนี้ถูกบีบเอาไว้หลายประการด้วยกันครับ  

▪️หนึ่ง ให้สิทธิสหรัฐมาวิเคราะห์การขยายพื้นที่และพิกัดของแร่หายากในประเทศไทย 

▪️สอง หากเจอพื้นที่แร่หายาก สหรัฐรู้ก่อนนะ โดยระบุไว้เลยว่า ต้องบอกสหรัฐให้เร็วที่สุดเท่าที่เป็นไปได้ และสหรัฐคาดหวังว่าจะได้โอกาสในการลงทุนก่อนเจ้าอื่นด้วย 

▪️สาม กระบวนการอนุญาตต่าง ๆ จากผู้ลงทุนของสหรัฐ ทั้งจากกฎหมายระดับชาติ หรือ ท้องถิ่น ต้องถูกทำให้รวดเร็วและคล่องตัวมากขึ้นด้วย 

▪️สี่ แม้การยกเลิก MOU ฉบับนี้ถูกระบุให้สามารถทำได้ทุกเมื่อ แต่ ก็ระบุแนบท้ายไว้ด้วยเช่นกันว่า โครงการใด ๆ ที่ตกลงกันแล้วก่อนยกเลิก ให้ยึดถือการดำเนินการตาม MOU ฉบับนี้ต่อ แม้ MOU จะถูกยกเลิกไปแล้ว 

นี่ทรัพยากรของประเทศนะครับ ไม่ใช่สิ่งที่จะเอาไปต่อรองเพื่อผลประโยชน์แอบแฝงอะไรแบบนี้ ผมไม่สามารถเชื่อได้เลยว่า รัฐบาลจะยอมเซ็น MOU ที่ประเทศไทยเสียเปรียบทุกทางแบบนี้ โดยไม่มีผลประโยชน์ใด ๆ เลย และการยกเลิก MOU กับประเทศใหญ่ที่มีช่องทางบีบเราได้หลายทางแบบนี้ไม่ใช่เรื่องง่ายด้วยนะครับ รัฐบาลทำพลาดมาก  หากรัฐบาลจะอ้างว่า  MOU ผูกพันทั้งสองฝ่ายเท่า  ๆ กันในลักษณะที่ไม่ใช่สนธิสัญญา แต่อ่านถ้อยคำที่ระบุล้วนแต่เอื้อประโยชน์ต่อฝ่ายสหรัฐ เพราะฝ่ายไทยไม่สามารถไปลงทุนแรร์เอิร์ธในสหรัฐแน่นอน  เพราะการทำแรร์เอิร์ธในทวีปอเมริกาต้องใช้ต้นทุนสูงกว่าฝั่งประเทศเราหลายเท่า  เนื่องจากต้องเจาะผ่านชั้นหินแข็ง  และโอกาสที่จะเจอ  Heavy rare earth ที่มีราคาตลาดสูงมาก  ๆ  ก็น้อย  ส่วนมากจะเป็น  Light rare earth ที่มีราคาตลาดต่ำกว่ามาก  

มาถึงตรงนี้ ชัดเจนว่าผมไม่เห็นด้วยกับการลงนาม MOU ฉบับนี้ เพราะฉะนั้นจาก MOU ฉบับนี้ ในระหว่างที่รัฐบาลเป็นรัฐบาลชั่วคราวก่อนยุบสภา 

รัฐบาลต้องไม่พิจารณาการทำเหมืองแรร์เอิร์ทในประเทศ และห้ามเปิดช่องให้สหรัฐใช้ MOU ฉบับนี้มาบีบให้ไทยต้องเปิดทางการทำเหมืองแร่แรร์เอิร์ธภายในประเทศให้กับสหรัฐอเมริกา และเร่งการทำ domestic law ตาม MOU ให้เข้มขึ้นจากการออกกฎหมายลูกต่าง ๆ ตามพ.ร.บ.แร่ ให้เข้มงวด ในระหว่างที่รอการแก้พ.ร.บ.แร่ เพื่อเพิ่มความรัดกุมรอบด้าน  ไม่ให้เกิดความเสียหายต่อสิ่งแวดล้อมของชาติ” 

แล้วลูกเพจล่ะคะ คิดยังไงเกี่ยวกับเรื่องนี้?