ผ้าปักมือบ้านสันกอง งานหัตถกรรมภูมิปัญญาชุมชน สร้างอาชีพสู่ผู้ต้องขัง

การให้ที่ยิ่งใหญ่ของผู้หญิงตัวเล็กๆ ผ่านงานปักผ้าหัตถกรรมที่ถ่ายทอดจากภูมิปัญญา สร้างโอกาส สร้างอาชีพให้กับผู้ต้องขังในเรือนจำ

ป้านิ-นิธี สุธรรมรักษ์ ประธานกลุ่มอาชีพผ้าปักด้วยมือ บ้านสันกอง จังหวัดเชียงราย ได้เล่าถึงจุดเริ่มต้นที่ได้ถ่ายทอดความรู้งานปักผ้าในเรือนจำให้ฟังว่า ได้มีโอกาสเข้าไปถ่ายทอดงานภูมิปัญญางานปักผ้าของชุมชนให้กับผู้ต้องขังแดน 3 เรือนจำกลางเชียงราย ซึ่งผู้ต้องขังที่ป้านิเข้าไปสอนนั้นเป็นผู้ชายทั้งหมดทุกคนไม่เคยจับเข็มจับด้ายมาก่อน ช่วงที่เข้าไปสอนก็รู้สึกว่าทุกคนจะทำได้ไหม เพราะเป็นงานฝีมือที่ต้องใช้ความละเมียดละไม ป้านิสอนตั้งแต่การเอาด้ายใส่เข็ม สอนการปัก การเดินเส้น และการเล่นสี

ไม่น่าเชื่อว่าผู้ต้องขังชายจะปักผ้าออกมาได้สวยงาม จากการถ่ายทอดความรู้งานปักของป้านิ ทุกคนสนุกสนานและเพลิดเพลินกับจินตนาการของการปักผ้า งานเริ่มเป็นรูปเป็นร่าง จากชิ้นเล็กๆ ก็กลายเป็นชิ้นใหญ่ขึ้น นอกจากถ่ายทอดความรู้แล้ว ป้านิยังรับซื้อผ้าปักทุกชิ้นของผู้ต้องขังเพื่อสร้างรายได้และเป็นกำลังใจให้กับผู้ต้องขังในแดน3 รวมถึงให้งานไว้อย่างต่อเนื่อง ใครว่างก็มาปักผ้าให้ป้านิ ป้านิก็เข้าไปรับซื้อผ้าปักทุกชิ้น เพื่อมาสร้างสรรค์เป็นสินค้าของชุมชน

จุดเริ่มต้นของผลิตภัณฑ์ผ้าปักบ้านสันกอง ต.แม่ไร่ อ.แม่จัน จ.เชียงราย งานฝีมือประณีตจากภูมิปัญญาท้องถิ่นจากชุมชน เริ่มจากผู้สูงอายุในหมู่บ้าน ใช้เวลาว่างร่วมกันทำหัตถกรรมผ้าปักลายชาวไทยภูเขา โดยทำเป็นงานอดิเรกไม่ได้คิดขายเป็นเรื่องเป็นราว ป้านิ-นิธี สุธรรมรักษ์ ประธานกลุ่มอาชีพผ้าปักด้วยมือ พอได้เห็นงานปักก็เกิดไอเดียลองนำไปวางขายที่ตลาดไนท์บาซ่าร์ จังหวัดเชียงราย ปรากฏว่าได้รับความสนใจจากลูกค้าทั้งชาวไทยและต่างประเทศ ขายดิบขายดี เลยจุดประกายยึดเป็นอาชีพหลัก และตั้งกลุ่มปักผ้าด้วยมือขึ้น เมื่อปี 2543

ในช่วงแรกเน้นลายชนเผ่าที่เป็นเอกลักษณ์ของชุมชน และค่อยๆเปลี่ยนคาแรคเตอร์มาเป็นลวดลายวิถีชีวิติของชุมชน อย่างเมล็ดข้าว ต้นข้าว ดอกไม้ ใบหญ้า และต่อยอดลวดลายไปเรื่อยๆ จนกลายเป็นสวนดอกไม้เมืองหนาว จุดเด่นของผ้าปักบ้านสันกอง คือ ลายของผ้าปักจะมาจากจินตนาการของผู้ปักที่อยากถ่ายทอดเรื่องราวลงในผื่นผ้า ในผ้า 1 ผื่นจะมีลวดลายที่ไม่ซ้ำกัน มีความสวยงามที่เป็นเอกลักษณ์ของชุมชน และแปรรูปจากปักเป็นผืนสู่สินค้าต่างๆ อาทิผ้าเช็ดหน้า ผ้าพันคอ ผ้าคลุมไหล่ กระเป๋า ทำให้ลูกค้าสนใจสินค้าเพิ่มขึ้นและก่อให้เกิดรายได้กับชุมชน

งานฝีมือที่ไม่น่าเชื่อว่ามาจากคนปักที่มีอายุ 60 ปี สูงสุด 89 ปี มารวมตัวกันปักผ้าที่มีลวดลายสวยงามแบบน่าทึ่ง ร้อยเข็มกันแบบจึ้งมาก ทุกคนสนุกสนานกับการมาปักผ้า ได้มาเจอกันแลกเปลี่ยนความคิดในงานฝีมือของกันและกัน เป็นภาพที่น่าประทับใจและมีความสุขมาก ทุกคนพูดเป็นเสียงเดียวกันว่า “ปักผ้าได้เงิน 5 บาท แต่ได้ความสุข 500”

สำหรับผู้ที่สนใจผลิตภัณฑ์ผ้าปักด้วยมือ บ้านสันกอง มีสินค้าตั้งแต่ ผ้าปักชิ้นเล็ก ผ้าปักชิ้นใหญ่ เสื้อ ผ้าถุง กระเป๋า กระเป๋าสตางค์ ผ้าคลุมไหล่ ผ้าเช็ดหน้า หมวก ราคาเริ่มต้นตั้งแต่หลักร้อย ไปจนถึงหลักพัน