BAM ชง “คลัง–ธปท.” ขยาย “ปิดหนี้ไว ไปต่อได้” ปลดล็อกหนี้ “เอสเอ็มอี”

วันนี้ (20 ม.ค.69) ดร.รักษ์ วรกิจโภคาทร ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร บริษัท บริหารสินทรัพย์ กรุงเทพพาณิชย์ จำกัด (มหาชน) หรือ BAM เปิดเผยว่า BAM เตรียมเสนอให้กระทรวงการคลัง และธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) ต่อยอดโครงการ “ปิดหนี้ไว ไปต่อได้” จะให้ขยายขอบเขตความช่วยเหลือไปที่กลุ่มผู้ประกอบการรายย่อย (เอสเอ็มอีขนาดเล็ก) โดยเฉพาะกลุ่มที่มีวงเงินหนี้ในระดับไม่เกิน 5–20 ล้านบาท ซึ่งเป็นกลุ่มที่เป็นหนี้เสียแล้วในปัจจุบัน

“เบื้องต้นได้พูดคุยกับ นายเอกนิติ นิติทัณฑ์ประภาศ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง และนายวิทัย รัตนากร ผู้ว่าการ ธปท. อยู่ระหว่างการดูในหลักการ และการกำหนดเงื่อนไขว่าสามารถทำได้ในกลุ่มหนี้วงเงินเท่าไหร่ เพื่อให้เป็นเกณฑ์ในการดำเนินโครงการต่อไป คาดว่าจะได้เห็นเกณฑ์ออกในช่วงกลางเดือน ก.พ.นี้ โดยให้ทุก AMC เข้าร่วม”

ทั้งนี้ คาดว่ารูปแบบโครงการช่วยเหลือลูกหนี้ มองว่าแนวคิดการทำ “แฮร์คัต” หรือการปรับลดหนี้ โดยระบุว่าลูกหนี้รายย่อย อาจได้รับส่วนลดหนี้ในระดับประมาณ 50% ขณะที่ลูกหนี้กลุ่มเอสเอ็มอี อาจได้รับส่วนลดหนี้ที่ประมาณ 30% ของเงินต้น เมื่อบริษัทหักค่าดำเนินการต่างๆ แล้ว ซึ่งยังอยู่ในระดับที่สามารถดำเนินธุรกิจต่อไปได้

ดร.รักษ์ กล่าวว่า โดยหากดูจำนวนเอสเอ็มอีปัจจุบันประเทศไทย พบว่าเป็นนิติบุคคลอยู่ในระบบประมาณ 1.5 ล้านราย และอยู่นอกระบบอีกประมาณ 1.7 ล้านราย ขณะที่ลูกหนี้ที่อยู่ในการดูแลของ BAM มีประมาณเกือบ 300,000 ราย โดยในจำนวนนี้เป็นกลุ่มเอสเอ็มอีเกือบ 100,000 ราย สะท้อนให้เห็นว่าปัญหาหนี้ไม่ได้กระจุกตัวอยู่เฉพาะรายใหญ่ แต่กระจายอยู่ในกลุ่มผู้ประกอบการรายเล็กจำนวนมาก

ดังนั้น การเลือกช่วยกลุ่มเอสเอ็มอีขนาดเล็กก่อน เป็นแนวทางที่เหมาะสมทั้งในเชิงเศรษฐกิจและเชิงสังคม เพราะเป็นกลุ่มที่ใช้เงินไม่มากเมื่อเทียบกับธุรกิจขนาดใหญ่ระดับหมื่นล้านบาท แต่ให้ผลลัพธ์ในวงกว้าง และช่วยลดแรงเสียดทาน หรือกระแสในสังคมที่มักเกิดขึ้นเมื่อมีการช่วยเหลือรายใหญ่

ทั้งนี้ สิ่งที่ BAM ทำคือการช่วยลูกหนี้ให้มีโอกาสกลับมาสู่ระบบการเงินอีกครั้ง เมื่อลูกหนี้เข้าสู่กระบวนการปรับโครงสร้างหนี้ และสามารถผ่อนชำระได้ครบอย่างน้อย 12 งวดตามเงื่อนไข ก็สมควรได้รับโอกาสในการ “ไปเกิดใหม่” หรือกลับเข้าสู่ระบบการเงินปกติอีกครั้ง เหล่านี้คือการให้โอกาสที่ตั้งอยู่บนความรับผิดชอบ ไม่ใช่การยกหนี้โดยไม่มีเงื่อนไข

“ระบบข้อมูลลูกหนี้เปรียบเสมือนนรกที่เต็มไปด้วยบันทึกพฤติกรรมการชำระหนี้ในอดีต ขณะที่ BAM ทำหน้าที่เสมือนท้าวเวสสุวรรณ ผู้คุมนรก คอยเฝ้าดูว่าลูกหนี้รายใดมีพฤติกรรมเปลี่ยนแปลงไปในทางที่ดี และรายใดควรได้รับโอกาสกลับมาใช้ชีวิตทางการเงินตามปกติ”

ดร.รักษ์ กล่าวว่า ภาพของหนี้เสียในปัจจุบันไม่ใช่เรื่องใหม่ หรือเรื่องที่จะเกิดขึ้นในอนาคต แต่เป็นปัญหาที่สะสมมานานแล้วที่เปรียบเสมือน “สึนามิหนี้” ได้เกิดขึ้นมานานก่อนหน้านี้ เพียงแต่ในช่วงที่ผ่านมา มีการใช้คำว่า SM หรือสินเชื่อที่ต้องจับตาเป็นพิเศษ หรือหนี้ที่ลูกหนี้เริ่มมีปัญหาค้างชำระ แต่ยังไม่ถึงขั้นเป็นหนี้เสีย (NPL) มาเป็นเหมือน “สติ๊กเกอร์” แปะทับหนี้ที่ในความเป็นจริงได้เสียไปแล้ว ทำให้ตัวเลขหนี้เสียที่ปรากฏออกมาดูต่ำกว่าความเป็นจริง

ซึ่งสวนทางกับสถานการณ์หนี้ในระบบว่าเป็นเหมือน “น้ำรอระบาย” ที่ท่วมขังและเน่าเสียมานาน ไม่ใช่น้ำใหม่ที่เพิ่งท่วมเข้ามา หากไม่มีการเปิดทางระบาย น้ำเสียเหล่านี้ก็จะสะสมและส่งกลิ่นรุนแรงขึ้นเรื่อยๆ กระทบต่อทั้งระบบเศรษฐกิจ

ในมุมมองของ ดร.รักษ์ หน้าที่ของบริษัทบริหารสินทรัพย์ (AMC) คือการระบายน้ำเน่าออกจากระบบ หรือการนำลูกหนี้ที่เปรียบเสมือน “สัมภเวสี” กลับไปเกิดใหม่ ขณะที่ธนาคารพาณิชย์ควรทำหน้าที่เติม “น้ำดี” หรือสินเชื่อใหม่เข้าสู่ระบบเพื่อให้เศรษฐกิจเดินต่อไปได้

“อย่างไรก็ตาม หากแบงก์จะขายหนี้เสียของลูกค้าเอสเอ็มอี ก็สามารถขายให้กับ BAM หรือ AMC ที่อื่นๆ ได้ หากมีการออกโครงการนี้ออกมา ซึ่งในส่วนของ BAM มีการทำงานร่วมกับหลายธนาคารในการจัดการปัญหาหนี้เสียของลูกค้า เพื่อส่งให้ BAM ทำธุรกิจต่อไป”

ดร.รักษ์กล่าวว่า ปัจจุบัน BAM ได้ปิดดีลอย่างไม่เป็นทางการกับ 2 สถาบันการเงิน เพื่อตั้งตั้งกิจการร่วมค้า (JV AMC) แล้ว และจะมีการตั้ง 2 บริษัทขึ้นมาใหม่ นอกจากนี้ ยังมีธนาคารต่างชาติด้วย แต่เข้ามาในลักษณะการว่าจ้าง BAM เข้าไปบริหารพอร์ตในธุรกิจช่วงระยะสั้นประมาณ 5–7 ปี และแบ่งผลกำไรร่วมกัน

ในด้านการรับซื้อหนี้เสีย ดร.รักษ์ กล่าวว่า BAM มีนโยบายปรับลดงบประมาณการซื้อหนี้ใหม่ลงอย่างมีนัยสำคัญ โดยในปีนี้จะใช้งบประมาณประมาณ 3,000–5,000 ล้านบาทต่อปี จากเดิมที่เคยซื้อสูงถึงระดับหมื่นล้านบาท เหตุผลสำคัญคือ BAM มองว่าปริมาณหนี้ที่มีอยู่ในมือขณะนี้เพียงพอสำหรับการบริหารจัดการต่อไปได้อีกอย่างน้อย 3 ปี

“ขณะเดียวกัน ในช่วงนี้ BAM มีการซื้อหนี้เพิ่ม เพื่อส่งสัญญาณให้ตลาดเห็นว่า BAM ยังทำธุรกิจเคลื่อนไหวอยู่ในตลาดบริหารสินทรัพย์ และยังคงดำเนินธุรกิจตามกลไกปกติ ไม่ได้หยุด หรือชะลอจนผิดสังเกต โดยการซื้อขายทั้งหมดจะเป็นแบบ True Sales ตามราคาตลาด ไม่มีการใช้ตั๋วแลกเงิน หรือกลไกซ่อนเร้นในการทำธุรกิจ”