แรงงานไทย ไม่เสี่ยงย้ายถิ่นกลับบ้านเกิด หวั่นรายได้–สวัสดิการหด

รายงานข่าวจากสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สศช.) ระบุว่า สศช. ร่วมกับศูนย์วิจัยเพื่อการพัฒนาสังคมและธุรกิจ (SAB) สำรวจ “แรงจูงใจและปัจจัยที่ส่งผลต่อการเคลื่อนย้ายแรงงานกลับไปยังภูมิลำเนา” ในกลุ่มคนทำงานตอนต้นวัย 20–35 ปี พบว่าแรงงานส่วนใหญ่ยังไม่พร้อมกลับบ้านเกิด แม้เคยตั้งใจไว้ก่อนเรียน โดยกว่า 60.5% ย้ายถิ่นมาเพื่อทำงาน และ 21.5% ย้ายเพื่อเรียน ก่อนเลือกตั้งหลักปักฐานทำงานในจังหวัดเศรษฐกิจต่อเนื่องยาวนานเฉลี่ย 10 ปี

ผลสำรวจชี้ว่า 67.5% ของแรงงานต้องการ “รายได้และสวัสดิการที่ดีกว่าเดิม” จึงยังไม่ตัดสินใจกลับภูมิลำเนา และ 46.2% ต้องการโอกาสเติบโตในสายงาน ขณะที่ 56.7% ให้เหตุผลว่า คุณภาพระบบสาธารณสุข สังคม และสภาพแวดล้อมในเมืองเศรษฐกิจดีกว่า ขณะที่ 64.1% ต้องการสวัสดิการพิเศษจากองค์กร หากจะกลับไปทำงานในท้องถิ่น

แม้แรงงานจำนวนมากยังลังเล แต่ผลสำรวจพบว่า “มากกว่า 1 ใน 3” มีแนวโน้มจะย้ายกลับบ้านได้ หากมีเงื่อนไขเอื้อ โดย 40.9% ระบุจำเป็นต้องกำหนดช่วงเวลาเหมาะสมก่อนกลับ ขณะที่ผู้ที่มีโอกาสสูง เช่น กลุ่มพนักงานเอกชนและผู้ทำงานธุรกิจส่วนตัว บอกว่าหากมีเงินเก็บสอดคล้องกับเป้าหมายถึงจะกลับได้ โดยเฉพาะกลุ่มพนักงานที่ต้องดูแลครอบครัวในภูมิลำเนา

รายงานข่าวจากสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สศช.)  กล่าวว่า ด้านอุปสรรคสำคัญที่ทำให้แรงงานไม่ย้ายถิ่นกลับ ได้แก่ ความกังวลว่าจะสูญเสียรายได้คุณภาพชีวิตแย่ลง และสวัสดิการที่มีอยู่ในเมืองเศรษฐกิจ ซึ่ง 63.4% ระบุว่าไม่พร้อมเสี่ยงเปลี่ยนอาชีพใหม่ ขณะที่ 73% เชื่อว่าคุณภาพชีวิตในปัจจุบันดีกว่าที่ภูมิลำเนา ขณะเดียวกันแรงผูกพันกับบ้านเกิดลดลงอย่างต่อเนื่อง โดยสัดส่วนแรงงานที่รู้สึกผูกพันกับภูมิลำเนาเหลือเพียง 12.5% เท่านั้น ส่วนอีกด้านการมีภาระทางการเงินและค่าใช้จ่ายในจังหวัดเศรษฐกิจยังเป็นตัวฉุดแรงงานไม่ให้กลับบ้าน โดยกลุ่มที่มีภาระหนี้ต้องการรายได้สูงขึ้นเฉลี่ย 11.4 ต่อปี มากกว่ากลุ่มไม่มีภาระหนี้ที่ต้องการเพียง 11.6 ต่อปีเพื่อให้อยู่รอดในเมืองใหญ่

อย่างไรก็ตาม หากมีมาตรการสนับสนุนที่เหมาะสม โอกาสให้แรงงานย้ายกลับภูมิลำเนายังมีสูงถึง 62.9% โดยแรงงานต้องการโครงสร้างพื้นฐานด้านเศรษฐกิจและสวัสดิการเป็นหลัก ไม่ว่าจะเป็นระบบขนส่งมวลชน การเข้าถึงอินเทอร์เน็ตไฟเบอร์ การศึกษาและบริการสาธารณสุขที่เทียบเท่าเมืองใหญ่ รวมถึงแหล่งเงินทุนเพื่อเริ่มต้นธุรกิจใหม่ในท้องถิ่น

ทั้งนี้ภาพรวมผลสำรวจสะท้อนว่า “แรงงานคืนถิ่น” ไม่ได้เป็นเพียงความตั้งใจ แต่ขึ้นอยู่กับเงื่อนไขทางเศรษฐกิจ สภาพแวดล้อม และโอกาสเติบโตในอาชีพ หากรัฐต้องการดึงแรงงานกลับสู่ท้องถิ่นเพื่อกระตุ้นเศรษฐกิจฐานราก จำเป็นต้องยกระดับคุณภาพชีวิต การลงทุน และระบบสวัสดิการในภูมิภาคให้แข่งขันได้จริง