เมื่อวันที่ 27 ตุลาคม 2568 นางศุภจี สุธรรมพันธุ์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ ให้สัมภาษณ์ระหว่างการเข้าร่วม การประชุมสุดยอดอาเซียน ครั้งที่ 47 ณ กรุงกัวลาลัมเปอร์ ประเทศมาเลเซีย

กรณีประเทศไทยลงนามใน บันทึกความเข้าใจว่าด้วยความร่วมมือด้านแร่ธาตุสำคัญ (MOU Critical Minerals)ระหว่างไทยกับสหรัฐอเมริกา หรือที่เรียกว่า “MOU แร่แรร์เอิรธ์”

นางศุภจี เปิดเผยว่า ข้อตกลงนี้เป็นเรื่องใหม่ของไทย โดยสหรัฐฯ ได้เสนอให้ไทยเข้าร่วมลงนาม ซึ่งทาง กระทรวงการต่างประเทศ ได้นำเสนอเข้าสู่การพิจารณาของ คณะรัฐมนตรี (ครม.) และตรวจสอบโดย สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา แล้ว ยืนยันว่า “ไม่มีข้อผูกพันทางกฎหมาย และสามารถยกเลิกได้ทุกเมื่อ”

“เรื่องนี้ไม่มีข้อผูกพัน เป็นเพียงความร่วมมือถ่ายทอดความรู้ที่เป็นประโยชน์กับเรา ไม่มีการลงทุนระหว่างกัน เปิดเพียงช่องทางศึกษาร่วมกัน ทุกอย่างเขียนไว้ใน MOU ชัดเจนว่าไม่ผูกพันทางกฎหมาย และยกเลิกได้จากฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง” นางศุภจี กล่าว

รัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ระบุว่า การดำเนินการใด ๆ เกี่ยวกับแร่หายากจะต้องสอดคล้องกับ พ.ร.บ.สิ่งแวดล้อม และ พ.ร.บ.เหมืองแร่ โดยไม่มีการยกเว้นเป็นกรณีพิเศษ พร้อมยืนยันว่า การลงนามครั้งนี้จะช่วยให้ไทยได้รับองค์ความรู้ด้านห่วงโซ่อุปทานระดับโลก

รมว.พาณิชย์ กล่าวว่า “ตอนนี้มี 9 ประเทศที่เซ็นกับสหรัฐฯ แล้ว แต่ละประเทศมีเงื่อนไขต่างกัน ส่วนของไทย กระทรวงการต่างประเทศตรวจสอบอย่างรอบคอบ ไม่มีข้อผูกพันทางกฎหมาย เป็นเพียงความร่วมมือ อาจช่วยเราในการเจรจาการค้าในอนาคตได้”

พร้อมย้ำว่า MOU นี้ “ไม่มีผลในเชิงภูมิรัฐศาสตร์” และ “ไม่ได้บังคับให้ไทยเลือกข้างสหรัฐฯ” พร้อมเปิดเผยว่า จีนเองก็ได้มาหารือและแสดงความพร้อมที่จะร่วมมือกับไทยในด้านเดียวกัน

“เราไม่มีแรร์เอิรธ์มากนัก แต่จีนมีอยู่ถึง 90% ของโลก การที่เราเซ็นกับสหรัฐฯ ก็สามารถเซ็นกับจีนได้ ไม่ใช่ข้อตกลงแบบ FTA ที่ต้องเลือกข้าง เราเปิดกว้างกับทุกประเทศ” นางศุภจี กล่าวย้ำ

รมว.พาณิชย์กล่าวต่อว่า ปัจจุบันไทยจำเป็นต้องรักษาสมดุลทางเศรษฐกิจ เพราะ จีนเป็นคู่ค้าอันดับหนึ่งทั้งนำเข้าและส่งออก ขณะที่ สหรัฐฯ เป็นตลาดส่งออกอันดับหนึ่งของไทย ทั้งสองตลาดมีความสำคัญต่อเศรษฐกิจไทย

รมว.พาณิชย์ กล่าวว่า ทูตจีนได้มาพบก่อนเดินทางมาที่มาเลเซีย และบอกไม่ต้องกังวล เพราะเข้าใจว่าไทยใช้ในเชิงพาณิชย์ เช่น เซมิคอนดักเตอร์ ไม่เกี่ยวข้องกับการทหาร MOU นี้ไม่มีผลกระทบต่อจีนแน่นอน

นอกจากนี้ นางศุภจียังกล่าวถึงประเด็นสิ่งแวดล้อม โดยยืนยันว่ารัฐบาลให้ความสำคัญอย่างมากต่อผลกระทบจากการทำเหมืองในประเทศเพื่อนบ้าน และกำลังเดินหน้าออก พ.ร.บ.อากาศสะอาด เพื่อดูแลปัญหามลพิษในระยะยาว

“ในด้านกฎหมายไม่มีข้อผูกพันแน่นอน ไทยต้องรักษาสมดุลกับคู่ค้าหลักอย่างจีน และขณะเดียวกันก็ต้องหาตลาดใหม่ เพื่อไม่ให้การค้าของเราขึ้นอยู่กับใครเพียงฝ่ายเดียว” รมว.พาณิชย์ กล่าวทิ้งท้าย

ศุภจีจี สุธรรมพันธุ์

“ศุภจี” ยัน! MOU แร่แรร์เอิรธ์ กับสหรัฐฯ ไม่มีข้อผูกพัน ยกเลิกได้ทุกเมื่อ