เคยมั้ย? พฤติกรรมเบื่อของเก่า ทั้ง ๆที่เคยชอบมาก่อน มันเป็นเเบบนี้ได้ยังไง?

วันนี้ (21 พ.ย.68) ผศ.นพ.สุรัตน์ ตันประเวช แพทย์เชี่ยวชาญด้านสมองและระบบประสาท ได้โพสต์พฤติกรรมบางอย่างของคนเรา ที่จู่ๆจากของที่ชอบ ก็กลายเป็นไม่ชอบขึ้นมาซะเเบบนั้น มันเป็นเเบบนี้ได้ยังไง เดี๋ยวจะมีข้อมูลมาไขคำตอบในเรื่องนี้ ผ่านเพจเฟซบุ๊ก “สาระสมองกับ อจ.หมอสุรัตน์” ระบุว่า…

พฤติกรรมเบื่อของเก่า ทั้ง ๆที่เคยชอบมาก่อน คุ้น ๆ ไหม หรือ ก็เป็นหรือก็เป็น

ทำไมบางทีเราถึงหมดไฟกับสิ่งที่เคยรัก คือ เป็นทุกอย่าง ตั้งแต่งานที่ชอบ คนที่รัก ของที่อยากทำ

บางคนเรียกมันว่า “หมดไฟ” บางคนบอกว่า “ใจไม่สู้เหมือนเดิม” หรือเรียกง่าย ๆ เบื่อหน่าย

โดยจากงานวิจัยชิ้นหนึ่งก็มีทางแก้เป็นงานวิจัยน่าสนใจจากทีมวิทยาศาสตร์ที่ใช้แมลงวันผลไม้ (Drosophila melanogaster) เป็นแบบจำลองในการศึกษาพฤติกรรมการเปลี่ยนแปลงแรงจูงใจ

(แมลงวันตัวจิ๋ว แต่เรื่องสมองไม่จิ๋วเลยเป็นแบบจำลองได้) พบว่า…

แมลงวันตัวผู้ที่เคยผสมพันธุ์หลายครั้ง จะ “ยอมแพ้” ได้ง่ายขึ้นในครั้งถัดไป โดยเฉพาะถ้าเจออุปสรรคระหว่างทาง

พูดง่ายๆ คือ… “เริ่มเบื่อการผสมพันธุ์” และพร้อมจะเลิกกลางคันมากขึ้น

แล้วทำไมจู่ๆ ถึงหมดความพยายาม?

คำตอบอยู่ที่ “สารโดปามีน” (โอ สารโดปามีนอีกแล้ว)

BARCELONA, SPAIN – MAY 09, 2018. Antiquary dealer shop in Barcelona.

BARCELONA, SPAIN – MAY 09, 2018. Antiquary dealer shop in Barcelona.

เวลาแมลงวันผสมพันธุ์ สมองจะหลั่งโดปามีนออกมา เพื่อช่วยสร้างแรงจูงใจให้ “มุ่งมั่น” ทำต่อแม้จะมีสิ่งรบกวน

แต่เมื่อผสมพันธุ์บ่อยๆ ระบบรับโดปามีนในสมอง (โดยเฉพาะตัวรับที่ชื่อว่า D2-like receptor หรือ D2R) จะเริ่ม “ดื้อยา”

หรือพูดให้เข้าใจง่ายๆ ว่า “เริ่มไม่รู้สึกอะไรกับโดปามีนอีกแล้ว” เหมือนกับฟังเพลงโปรดซ้ำจนเบื่อ… ถึงเปิดอีกทีก็ไม่อินเท่าเดิม

กลไกนี้เกิดจากการที่โปรตีนชื่อว่า B-arrestin เข้าไปทำให้ตัวรับ D2R ไวต่อโดปามีนน้อยลงชั่วคราว (desensitization)

ผลที่ตามมาก็คือ… แมลงวันหมดแรงฮึด และถอยออกจากสถานการณ์ที่เมื่อก่อนไม่เคยยอมแพ้

มนุษย์ก็ไม่ต่างกัน

งานวิจัยนี้แม้จะทำในแมลงวัน… แต่สิ่งที่สะท้อนออกมาคือ “พฤติกรรมของมนุษย์เราทุกวันนี้” ได้

หลายคนหมดไฟกับงานเดิม ทั้งที่ไม่ได้หนักกว่าเมื่อก่อน หลายคนรู้สึกว่า “เหนื่อยใจ” กับสิ่งที่เคยรัก แต่จริงๆ แล้ว… อาจไม่ใช่เพราะใจเราไม่ดี หรือไม่มีวินัย แต่อาจเพราะสมองของเรากำลัง “ปรับตัวต่อสิ่งซ้ำซาก” จนความรู้สึกตอบสนองต่อแรงจูงใจลดลงเองต่างหาก

แล้วจะทำอย่างไรให้ “ฮึด” หรือ “รัก” ได้เหมือนเดิม? มันคือการหลอกสมอง

นักวิจัยพบว่า… ถ้าป้องกันไม่ให้ตัวรับ D2R เสื่อมไวต่อโดปามีน

แมลงวันตัวผู้ก็จะกลับมาฮึดสู้อีกครั้ง ต้อง ทำเหมือนว่า “ทุกครั้งคือครั้งแรก” หรือ “always day one” แม้ในมนุษย์เราจะไม่ได้รีเซ็ต D2R ได้ง่ายๆ แบบแมลงแต่เราก็สามารถ ดูแลระบบโดปามีนในสมอง ได้ผ่านพฤติกรรมบางอย่าง แล้วเราจะ “สะกดสมอง” ยังไงให้กลับมาเหมือนวันแรก? ทำสิ่งเดิม…ในวิธีที่ใหม่ เปลี่ยนเส้นทางไปทำงาน ลองนั่งโต๊ะใหม่ ลองใช้ปากกาสีแปลก ๆ จัดตารางงานให้ตื่นเต้นขึ้น สมองชอบ “ความแปลกแบบพอดี” ให้รางวัลตัวเองแบบไม่เดิมๆ แทนที่จะซื้อกาแฟร้านเดิม ลองหาอะไรใหม่ ๆ ให้รางวัลสมอง เช่น ชมตัวเองหน้ากระจก หรือสั่งของขวัญเล็กๆ แบบเซอร์ไพรส์ ใช้เทคนิค “นับหนึ่งใหม่” บอกตัวเองว่า “วันนี้คือวันแรก” หรือถ้าสามีเบื่อ ลองตัดผมทรงใหม่ดู หรือ พาไปที่แปลก ๆ สมองจะรีเซ็ตพลังได้มากกว่าที่คิด เพราะมันถูกกระตุ้นด้วย “ความคาดหวัง”

อย่างไรก็ตามลูกเพจอย่าลืมนำทริคนี้มาใช้ดูนะคะ เรียกว่า always day one เเถม startup ก็ใช้ในการบริหารลูกน้องเหมือนกัน

ที่มา: เฟซบุ๊ก สาระสมองกับ อจ.หมอสุรัตน์ https://www.facebook.com/share/p/1D9ScjJQH8/

อาการหมดไฟ

พฤติกรรมเบื่อของเก่า ทั้ง ๆที่เคยชอบ เกิดจากอะไร?

เติมเชื้อไฟให้ตัวเองยังไง หลังจากเกิดอาการหมดไฟ